विद्युत दिव्यामध्ये रासायनिक दृष्ट्या निष्क्रिय वायूंचे मिश्रण भरलेले असते, कारण : अ) टंगस्टन धातूच्या कुंडलाचे ऑक्सिडेशन होऊ देत नाहीत. ब) टंगस्टन धातूच्या कुंडलाचा द्रवणांक वाढवितात. क) निष्क्रिय वायू विपूल व स्वस्त असतात. ड) प्रकाशाची तीव्रता वाढविण्यास मदत करतात. पर्यायी उत्तरे:
EN
An electric lamp is filled with a mixture of chemically inert gases because : a) Tungsten metal coils do not undergo oxidation. b) Tungsten metal coils increase melting point. c) Inert gases are abundant and cheap.
योग्य उत्तर पर्याय 4 (फक्त अ सत्य आहे) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विद्युत दिव्याची रचना (Incandescent Lamp):
•
विद्युत बल्बमध्ये टंगस्टन (W) धातूची अत्यंत बारीक कुंडलित तार (filament) असते.
•
टंगस्टनचा द्रवणांक अतिशय उच्च (सुमारे ३४२२°C) असतो. जेव्हा त्यातून वीज वाहते तेव्हा ती तार पांढरी-तांबडी तापून प्रकाश देते.
•
हवेतील ऑक्सिजनच्या संपर्कात आल्यास उच्च तापमानाला टंगस्टनचे लगेच ऑक्सिडीकरण (oxidation) होऊन तार जळून तुटेल.
•
हे ऑक्सिडीकरण रोखण्यासाठी आणि टंगस्टनचे बाष्पीभवन (evaporation) मंदावण्यासाठी बल्बमध्ये रासायनिकदृष्ट्या निष्क्रिय वायूंचे (उदा. आर्गॉन आणि नायट्रोजन) मिश्रण भरले जाते.
•
इतर विधाने:
•
निष्क्रिय वायूंमुळे द्रवणांक वाढत नाही (द्रवणांक हा धातूचा आंतरिक गुणधर्म आहे).
•
प्रकाशाची तीव्रता वाढवणे हा मुख्य हेतू नसतो.
•
म्हणून केवळ विधान 'अ' सत्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
टंगस्टनची संज्ञा 'W' (Wolfram) आहे. बल्बमध्ये निष्क्रिय वायू भरल्याने फिलामेंटचे आयुष्य लक्षणीयरीत्या वाढते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (Only A is true).
Explanation:
•
Incandescent Bulb Construction:
•
Standard incandescent lamps feature a coiled filament of Tungsten (W), chosen for its exceptionally high melting point ($\approx 3422^\circ\text{C}$).
•
At operating temperatures ($> 2500^\circ\text{C}$), if oxygen were present, tungsten would rapidly oxidize and burn out instantly.
•
To prevent oxidation of the tungsten coil and retard thermal evaporation of tungsten atoms, the bulb is evacuated and backfilled with a mixture of chemically inert gases (such as Argon and Nitrogen).
•
Statements (b) and (d) are incorrect: inert gases cannot alter the intrinsic melting point of tungsten, nor is their primary purpose enhancing brightness.
•
Therefore, only statement A is scientifically true.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Tungsten is denoted by the chemical symbol 'W' (from Wolfram). Filling bulbs with inert argon-nitrogen mixtures prolongs filament lifespan.