योग्य उत्तर: पर्याय २ (अ आणि ब योग्य विधाने नाहीत.)
स्पष्टीकरण:
•
परीक्षेच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार (Official Answer Key): पर्याय २ 'अ आणि ब योग्य विधाने नाहीत' हे उत्तर निश्चित केले गेले आहे.
•
विश्लेषण:
•
ब्रिटीश काळातील शेतीच्या व्यापारीकरणाचे स्वरूप अत्यंत गुंतागुंतीचे आणि विकृत होते.
•
हे व्यापारीकरण स्वेच्छेने किंवा भांडवलशाही समृद्धीतून झालेले नसून ते ब्रिटीश महसुलाच्या जबरदस्तीपोटी झालेले 'सक्तीचे व्यापारीकरण' (Forced Commercialization) होते.
•
यामुळे खऱ्या अर्थाने भांडवलशाही शेतीचा उदय न होता ग्रामीण कर्जबाजारीपणा आणि सावकारी पाश अधिक मजबूत झाला.
•
परीक्षकाने या संकल्पनात्मक संदर्भातून दोन्ही विधाने योग्य नाहीत (पर्याय २) असा निर्णय दिला आहे.
ब्रिटीश काळात नीळ (Indigo), कापूस, अफू, ताग आणि ऊस यांसारख्या नगदी पिकांना प्रोत्साहन दिले गेले, ज्याने अन्नधान्य पिकांची जागा घेतली आणि भारतात वारंवार भीषण दुष्काळ पडले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (a and b are NOT correct statements.)
Explanation:
•
As per the Official Examination Key: Option 2 ('a and b are NOT correct statements') is the designated correct choice.
•
Analytical Context:
•
Colonial commercialization of agriculture in India was predominantly 'forced commercialization' driven by rigid cash land revenue demands and mercantile exploitation rather than organic, capitalist agrarian modernization.
•
It did not produce dynamic rural capitalism, but instead trapped peasants into structural indebtedness and usury without fostering genuine capitalist enterprise.
•
In this critical historiographical framework, the examining board designated Option 2.
Colonial forced commercialization diverted prime agricultural acreage away from food staples into cash crops like indigo, opium, cotton, and jute, compounding the catastrophic famines of the 19th century.
