_____________ही भारतातील सार्वजनिक खर्चामध्ये वाढ होण्याची कारणे आहेत. अ) लोकसंख्या वाढ ब) नागरीकरण क) प्रशासकीय यंत्रणाचा विस्तार ड) विकासाचे प्रकल्प पर्यायी उत्तरे:
EN
_____________ are the reasons for increase in public expenditure in India. a) Population growth b) Urbanization) Expansion of administrative system d) Development projects Alternative Answers:
योग्य उत्तर अ, ब, क आणि ड आहे.
स्पष्टीकरण:
•
भारतात स्वातंत्र्य मिळाल्यापासून सार्वजनिक खर्चात (Public Expenditure) प्रचंड वाढ झाली असून त्यासाठी खालील सर्व घटक कारणीभूत आहेत:
•
अ) लोकसंख्या वाढ: वाढत्या लोकसंख्येला अन्न, शिक्षण, आरोग्य आणि नागरी सुविधा पुरवण्यासाठी सरकारचा खर्च सतत वाढतो.
•
ब) नागरीकरण (Urbanization): शहरांचा विस्तार झाल्याने पाणीपुरवठा, मलनिस्सारण, रस्ते, वाहतूक आणि गृहनिर्माण यांवर मोठ्या प्रमाणावर भांडवली खर्च करावा लागतो.
•
क) प्रशासकीय यंत्रणेचा विस्तार: लोकशाही प्रणाली, कायदा-सुव्यवस्था, संरक्षण आणि सामाजिक योजनांच्या संचलनासाठी प्रशासकीय खर्च वाढला आहे.
•
ड) विकासाचे प्रकल्प: धरणे, वीज प्रकल्प, रेल्वे, महामार्ग आणि औद्योगिक कॉरिडॉर यांसारख्या विकास प्रकल्पांवर मोठ्या प्रमाणात खर्च होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
एडॉल्फ वॅग्नरच्या सिद्धांतानुसार औद्योगिकीकरण आणि नागरीकरणामुळे सार्वजनिक खर्चाचा विस्तार होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is A, B, C and D.
Explanation:
•
The exponential rise in public expenditure in India is driven by the collective impact of:
•
a) Population growth: Demographic expansion necessitates higher budgetary outlays on food security, primary health, and schooling.
•
b) Urbanization: Rapid urban agglomeration requires heavy civic capital outlays for roads, water supply, sewage, and mass transit.
•
c) Expansion of administrative machinery: Growth in governance organs for maintaining internal security, justice delivery, and executing welfare delivery.
•
d) Development projects: Massive capital allocations for irrigation dams, power grids, dedicated freight corridors, and digital infrastructure.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Wagner's Law posits that institutional complexity in developing societies leads to public expenditure outstripping national output growth.