🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

क्वांटम भौतिकशास्त्रातील पोकळीतील चढ-उतारामुळे (Quantum Vacuum Fluctuations) घडणारा आणि नुकताच चर्चेत आलेला 'कॅसिमिर इफेक्ट' (Casimir Effect) म्हणजे काय?

EN Arising directly from quantum vacuum fluctuations in empty space, what is the physical phenomenon known as the 'Casimir Effect'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

दोन प्रभारित प्लेट्स एकमेकांना दूर ढकलण्याची घटना

A phenomenon where two charged plates repel one another

दोन विद्युत प्रभार नसलेल्या धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षण बल (Attractive force between two uncharged conducting plates)

A phenomenon where two uncharged conducting plates experience an attractive force

दोन प्रभार नसलेल्या प्लेट्समध्ये तीव्र चुंबकीय प्रतिकर्षण निर्माण होणे

Repulsive magnetic phenomenon between uncharged plates

दोन प्रभारित प्लेट्समध्ये गुरुत्वाकर्षण नाहीसे होणे

Gravitational shielding between charged conductors

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) दोन विद्युत प्रभार नसलेल्या धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षण बल (Attractive force between two uncharged conducting plates)

महत्त्वाचे स्पष्टीकरण:

• भौतिकशास्त्रीय संकल्पना: 'कॅसिमिर इफेक्ट' ही अशी घटना आहे जिथे निर्वात पोकळीत अत्यंत जवळ (काही नॅनोमीटर अंतरावर) ठेवलेल्या दोन प्रभाररहित धातूच्या प्लेट्स एकमेकांकडे आकर्षित होतात.

• शोध: डच भौतिकशास्त्रज्ञ हेन्ड्रिक कॅसिमिर (Hendrik Casimir) यांनी १९४८ मध्ये याचे भाकीत केले होते.

• वैज्ञानिक कारण: क्वांटम मेकॅनिक्सनुसार निर्वात जागा (Vacuum) पूर्णपणे रिकामी नसते, तर तिथे व्हर्च्युअल कणांचे सतत उत्सर्जन आणि लय होत असतो. प्लेट्समधील पोकळीपेक्षा बाहेरील पोकळीत फोटॉन्सची ऊर्जा जास्त असल्याने बाहेरील दाब प्लेट्सना एकमेकांकडे ढकलतो.

• उपयोग: नॅनोटेक्नॉलॉजी, मायक्रो-इलेक्ट्रोमेकॅनिकल सिस्टीम्स (MEMS) आणि क्वांटम संगणनामध्ये हा प्रभाव अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: मूलभूत भौतिकशास्त्रातील चार मूलभूत बले (Fundamental Forces):

• १. गुरुत्वाकर्षण बल (Gravitational Force) - विश्वातील सर्वात कमकुवत बल; अनंत पल्ला.

• २. दुर्बल केंद्रकीय बल (Weak Nuclear Force) - किरणोत्सारी क्षयासाठी जबाबदार.

• ३. विद्युतचुंबकीय बल (Electromagnetic Force) - प्रभारित कणांमधील आकर्षण/प्रतिकर्षण.

• ४. प्रबळ केंद्रकीय बल (Strong Nuclear Force) - अणु केंद्रकातील प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉनला एकत्र बांधणारे सर्वात शक्तिशाली बल.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) A phenomenon where two uncharged conducting plates experience an attractive force

Key Explanation:

• Quantum Phenomenon: The Casimir Effect describes the attractive physical force exerted between two parallel, uncharged metallic plates placed mere nanometers apart in a vacuum.

• Theoretical Origin: Predicted by Dutch physicist Hendrik Casimir in 1948 as a direct consequence of zero-point quantum vacuum electromagnetic fluctuations.

• Mechanism: Fewer quantum electromagnetic modes can fit between the narrow gap than exist in outer space, creating an inward pressure differential.

• Nanotechnology Impact: Critical in nano-electromechanical systems (NEMS) and micro-electromechanical systems (MEMS).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Four Fundamental Forces of Physics:

• Gravitational Force: Weakest force; infinite range.

• Weak Nuclear Force: Governs radioactive beta decay; subatomic range.

• Electromagnetic Force: Acts on electrically charged particles; infinite range.

• Strong Nuclear Force: Strongest force in nature, binding quarks into protons/neutrons.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) दोन प्रभारित प्लेट्स एकमेकांना दूर ढकलण्याची घटना (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) दोन विद्युत प्रभार नसलेल्या धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षण बल (Attractive force between two uncharged conducting plates) (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) दोन प्रभार नसलेल्या प्लेट्समध्ये तीव्र चुंबकीय प्रतिकर्षण निर्माण होणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) दोन प्रभारित प्लेट्समध्ये गुरुत्वाकर्षण नाहीसे होणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जून २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जून २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जून २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'जून २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'जून २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दोन विद्युत प्रभार नसलेल्या धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षण बल (Attractive force between two uncharged conducting plates)' हे असून ते 'जून २०२४' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जून २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन