महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखालील खालील ऐतिहासिक सत्याग्रह व आंदोलनांची सुरुवातीपासून योग्य कालक्रमानुसार (Chronological Order) मांडणी करा: (१) चंपारण सत्याग्रह, अहमदाबाद गिरणी संप, खेडा सत्याग्रह, असहकार आंदोलन (२) अहमदाबाद गिरणी संप, चंपारण सत्याग्रह, खेडा सत्याग्रह, असहकार आंदोलन (३) खेडा सत्याग्रह, चंपारण सत्याग्रह, अहमदाबाद गिरणी संप, असहकार आंदोलन (४) असहकार आंदोलन, चंपारण सत्याग्रह, खेडा सत्याग्रह, अहमदाबाद गिरणी संप
EN
Arrange the following historic movements led by Mahatma Gandhi in the correct chronological order from the beginning:
(1) Champaran Satyagraha, Ahmedabad Mill Strike, Kheda Satyagraha, Non-Cooperation Movement
(2) Ahmedabad Mill Strike, Champaran Satyagraha, Kheda Satyagraha, Non-Cooperation Movement
(3) Kheda Satyagraha, Champaran Satyagraha, Ahmedabad Mill Strike, Non-Cooperation Movement
(4) Non-Cooperation Movement, Champaran Satyagraha, Kheda Satyagraha, Ahmedabad Mill Strike
योग्य उत्तर पर्याय (१) म्हणजेच चंपारण, अहमदाबाद, खेडा, असहकार आहे.
सविस्तर कालक्रम व विश्लेषण:
१.
चंपारण सत्याग्रह (एप्रिल १९१७): बिहारमधील घडीव निळीच्या लागवडीविरोधात (तीन-काठिया पद्धत) गांधीजींचा भारतातील पहिला यशस्वी सत्याग्रह (पहिली सविनय कायदेभंग कृती - First Civil Disobedience).
२.
अहमदाबाद गिरणी कामगार संप (मार्च १९१८): प्लेग बोनस आणि ३५% वेतनवाढीसाठी गिरणी मालकांविरुद्ध संप, जिथे गांधीजींनी भारतात प्रथमच उपोषण (First Hunger Strike) केले.
३.
खेडा सत्याग्रह (मार्च - जून १९१८): गुजरातमधील खेडा जिल्ह्यात दुष्काळामुळे पिके नष्ट झाल्याने महसूल माफीसाठी लढा (पहिले असहकार आंदोलन - First Non-Cooperation).
४.
असहकार आंदोलन (१ ऑगस्ट १९२०): खिलाफत प्रश्न, जालियनवाला बाग हत्याकांड आणि स्वराज्यासाठी पुकारलेले पहिले राष्ट्रव्यापी जनआंदोलन.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय २, ३ आणि ४ मध्ये घटनांचा क्रम ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीचा दिलेला आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गांधीजींच्या सुरुवातीच्या लढ्यांची संक्षिप्त युक्ती: CAK-N (Champaran -> Ahmedabad -> Kheda -> Non-cooperation).
•
चंपारण = सविनय कायदेभंग (Civil Disobedience).
•
अहमदाबाद = उपोषण (Hunger Strike).
•
खेडा = असहकार (Non-Cooperation).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) i.e. Champaran, Ahmedabad, Kheda, Non-cooperation.
Chronological Timeline & Detailed Analysis:
1.
Champaran Satyagraha (April 1917): In Bihar against the European planters' exploitative *Tinkathia* system (mandating indigo cultivation on 3/20th of land). Gandhi's first civil disobedience in India.
2.
Ahmedabad Mill Strike (March 1918): Dispute over plague bonus and demand for a 35% wage hike. Gandhi undertook his first hunger strike in India.
3.
Kheda Satyagraha (March–June 1918): In Gujarat, peasants faced famine and total crop failure, demanding remission of land revenue under the Revenue Code. Gandhi's first non-cooperation action.
4.
Non-Cooperation Movement (August 1, 1920): First nationwide mass movement encompassing the Khilafat grievance, Punjab wrongs, and the attainment of Swaraj.
Distractor Analysis:
•
Options 2, 3, and 4 invert the exact historical chronology.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Mnemonic for Gandhi's early movements: CAK-N:
•
Champaran (1917) -> First Civil Disobedience
•
Ahmedabad (March 1918) -> First Hunger Strike
•
Kheda (June 1918) -> First Non-Cooperation
•
Non-Cooperation Movement (1920) -> First Mass Movement