योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच २ - ३ - १ - ४ आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
भारतातील सिंचन साधनांचा क्षेत्रफळानुसार उतरता क्रम:
१.
ट्यूबवेल / कूपनलिका सिंचन (२): भारतात एकूण सिंचनात भूजल व कूपनलिकांचा वाटा सर्वाधिक म्हणजे सुमारे ४६% ते ६०% आहे (उत्तर प्रदेश, पंजाब, राजस्थान अव्वल).
२.
कालवा सिंचन (३): सुमारे २४% ते २६% क्षेत्रासह कालवे हे दुसऱ्या क्रमांकाचे प्रमुख साधन आहेत.
३.
ठिबक सिंचन (१): सूक्ष्म सिंचनामध्ये ठिबक सिंचनाखालील क्षेत्र वेगाने वाढून ते तुषार सिंचनापेक्षा पुढे गेले आहे (सुमारे ५५-६० लाख हेक्टर).
४.
तुषार सिंचन (४): सूक्ष्म सिंचनात तुषार सिंचनाखालील क्षेत्र साधारणपणे चौथ्या स्थानावर येते.
•
त्यामुळे उतरता अचूक क्रम २ (ट्यूबवेल) > ३ (कालवा) > १ (ठिबक) > ४ (तुषार) असा होतो.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (3) अचूक उतरता क्रम दर्शवितो.
भारतात एकूण निव्वळ सिंचित क्षेत्रात: कूपनलिका व विहिरी (>६०%) > कालवे (~२५%) > तलाव (~३-४%) > इतर साधने. सूक्ष्म सिंचनात (Micro-irrigation) महाराष्ट्र आणि राजस्थान हे आघाडीवरील राज्ये आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) i.e. 2 - 3 - 1 - 4.
Detailed Analysis:
Decreasing order of irrigation methods across India:
1.
Tube well / Well Irrigation (2): Tube wells represent the primary source of net irrigation in India, accounting for 46% to 60% of total irrigated area (dominant in UP, Punjab, Haryana, Rajasthan).
2.
Canal Irrigation (3): Surface canals from major dams constitute the second largest source, covering 24% to 26%.
3.
Drip Irrigation (1): Under modern micro-irrigation systems, drip irrigation coverage has expanded significantly (~5.5-6.0 million hectares), surpassing sprinkler coverage in major horticulture zones.
4.
Sprinkler Irrigation (4): Represents the fourth major method in relative area coverage.
•
Thus, the exact descending order is 2 > 3 > 1 > 4.
Distractor Analysis:
•
Option (3) perfectly aligns with the national water statistics.
•
Options (1), (2), and (4) misorder the relative dominance of groundwater wells vs canals and micro-irrigation.
National irrigation profile: Wells & Tube wells (>60%) > Canals (~25%) > Tanks (~3-4%) > Other sources. Maharashtra is a national leader in adopting micro-irrigation (Drip and Sprinkler).
