74 व्या घटनादुरुस्ती अन्वये संक्रमणीय क्षेत्र, छोटे किंवा मोठे नागरी क्षेत्र म्हणजेच, खालील घटक विचारात घेऊन राज्यपालांनी सार्वजनिक सूचनेद्वारे सूचित केलेले क्षेत्र : अ) लोकसंख्या - ब) लोकसंख्येची घनता क) कृषी व्यतिरिक्त इतर रोजगारांचे प्रमाण ड)आर्थिक महत्त्व पर्यायी उत्तरे:
EN
Under the 74th Constitutional Amendment, a transitional area, a smaller urban area, or a larger urban area means an area specified by the Governor by public notification having regard to which of the following factors?\na) Population\nb) Density of population\nc) Percentage of employment in non-agricultural activities\nd) Economic importance\nAlternative answers:\n1: a, b and c\n2: b, c and d\n3: a, c and d\n4: a, b, c and d
अचूक उत्तर: पर्याय (४) अ,ब क आणि ड
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २४३-Q(२) मधील घटनात्मक तरतुदींनुसार पर्याय (४) अ, ब, क आणि ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (४) अचूक उत्तर: राज्यघटनेच्या कलम २४३-Q(२) नुसार, राज्यपाल सार्वजनिक सूचनेद्वारे 'संक्रमणीय क्षेत्र' (नगरपंचायत), 'लहान नागरी क्षेत्र' (नगरपरिषद) किंवा 'मोठे नागरी क्षेत्र' (महानगरपालिका) घोषित करताना खालील सर्व घटकांचा विचार करतात:
१.
त्या क्षेत्राची लोकसंख्या (Population - अ).
२.
त्या क्षेत्रातील लोकसंख्येची घनता (Density of population - ब).
३.
स्थानिक प्रशासनासाठी निर्माण होणारा महसूल (Revenue generated).
४.
कृषीव्यतिरिक्त इतर रोजगारांचे प्रमाण (Percentage of employment in non-agricultural activities - क).
५.
त्या क्षेत्राचे आर्थिक महत्त्व (Economic importance - ड).
•
संविधानात हे चारही घटक स्पष्टपणे नमूद केलेले असल्याने पर्याय (४) अ, ब, क आणि ड हे अचूक उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम २४३-Q नागरी क्षेत्रांचे वर्गीकरण:
•
संक्रमणीय क्षेत्र -> नगरपंचायत.
•
लहान नागरी क्षेत्र -> नगरपरिषद (नगरपालिका).
•
मोठे नागरी क्षेत्र -> महानगरपालिका.
•
निकष ठरविणारा प्राधिकारी: संबंधित राज्याचा राज्यपाल (Governor).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) a, b, c and d
Under Article 243-Q(2) of the Constitution of India, Option (4) a, b, c and d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (4) is correct: Under Article 243-Q(2), the Governor specifies by public notification a transitional area, smaller urban area, or larger urban area having regard to:
1.
The population of the area (a).
2.
The density of population therein (b).
3.
The revenue generated for local administration.
4.
The percentage of employment in non-agricultural activities (c).
5.
The economic importance or other factors (d).
•
Because all four factors are enumerated in the text of Article 243-Q(2), Option (4) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Constitutional Urban Typology (Article 243-Q):
•
Transitional Area: Nagar Panchayat.
•
Smaller Urban Area: Municipal Council.
•
Larger Urban Area: Municipal Corporation.
•
Authority to notify: The Governor of the State.