प्रतिपादन (A): परिसंस्था ही नैसर्गिक संसाधन प्रणाली आहे. कारण (R) : परिसंस्था ही एकल संकल्पना असून भौतिक पर्यावरण (भौतिक आणि अजैविक घटक) आणि जैविक घटक (मानव, प्राणी, सूक्ष्मजीव आणि वनस्पती) एकाच चौकटीत एकत्र राहतात. खालीलपैकी कोणते बरोबर आहे ?
EN
Assertion (A): An ecosystem is a natural resource system.
Reason (R): An ecosystem is a unified concept wherein the physical environment (abiotic factors) and biotic components (humans, animals, microorganisms, and plants) coexist within a single framework.
Which of the following is correct?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (दोन्ही, (A) व (R) अचूक असून (R) हे (A) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.)
सविस्तर विश्लेषण:
परिसंस्था आणि नैसर्गिक संसाधने:
1.
प्रतिपादन (A) अचूक आहे: परिसंस्था ही एक समृद्ध नैसर्गिक संसाधन प्रणाली आहे, कारण ती मानवाला आणि सर्व सजीवांना अन्न, लाकूड, पाणी, ऑक्सिजन आणि औषधे यांसारख्या परिसंस्थीय सेवा (Ecosystem Services) पुरवते.
2.
कारण (R) अचूक आहे आणि ते (A) चे योग्य स्पष्टीकरण देते: परिसंस्था ही एक एकात्मिक संकल्पना आहे, ज्यामध्ये भौतिक पर्यावरण (माती, हवा, पाणी, तापमान) आणि जैविक घटक (मानव, वनस्पती, प्राणी आणि सूक्ष्मजीव) एकाच चौकटीत एकत्र राहून ऊर्जा व पोषकद्रव्यांची देवाणघेवाण करतात. या एकात्मिक आंतरक्रियांमुळेच नैसर्गिक संसाधनांची निर्मिती व पुनरुत्पादन शक्य होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
रॉबर्ट कोस्टांझा (Robert Costanza, 1997) यांनी जागतिक परिसंस्थीय सेवांचे वार्षिक आर्थिक मूल्य सरासरी ३३ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्स इतके प्रचंड असल्याचे सिद्ध केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Both (A) and (R) are correct and (R) is the correct explanation of (A).)
Detailed Analysis:
Ecosystem as a Natural Resource System:
1.
Assertion (A) is correct: An ecosystem functions as an indispensable natural resource capital system, supplying provisioning, regulating, cultural, and supporting ecosystem services essential for terrestrial life.
2.
Reason (R) is correct and provides the direct explanation: An ecosystem operates as a coherent, integrated functional framework where abiotic factors and biotic taxa interact dynamically. It is this structural-functional synthesis and biogeochemical cycling that creates, regenerates, and sustains natural ecological resources.
Hence, Both A and R are correct, and R correctly explains A.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Ecological economist Robert Costanza famously estimated the aggregate value of nature's annual global ecosystem services at ~US\$ 33 trillion, nearly double global GDP at that time.