🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

सातारा जिल्ह्यातील सह्याद्रीच्या उंच पर्वतरांगेत सुमारे १,३३८ मीटर उंचीवर वसलेल्या महाबळेश्वर येथील प्राचीन पंचगंगा मंदिरातील गोमुखातून खालीलपैकी कोणत्या प्रमुख पूर्ववाहिनी नदीचा उगम होतो?

EN At an elevation of approximately 1,338 meters in the Sahyadri range of Satara district, which major eastward-flowing river originates from the Gomukh at the ancient Panchganga Temple in Mahabaleshwar?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

गोदावरी नदी (Godavari River)

Godavari River

कृष्णा नदी (Krishna River)

Krishna River

सावित्री नदी (Savitri River)

Savitri River

तापी नदी (Tapi River)

Tapi River

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय 2 (कृष्णा नदी / Krishna River) आहे.

सविस्तर भौगोलिक विश्लेषण:

• कृष्णा नदीचा उगम: दक्षिण भारतातील अत्यंत महत्त्वाची पूर्ववाहिनी नदी असलेली कृष्णा नदी सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर येथे सह्याद्री पर्वतात उगम पावते.

• महाबळेश्वर येथील 'पंचगंगा मंदिर' येथे एकाच उगमस्थानी पाच नद्यांचा उगम मानला जातो:

1. कृष्णा (पूर्ववाहिनी)

2. कोयना (पूर्ववाहिनी - नंतर दक्षिणेकडे वळते)

3. वेण्णा (पूर्ववाहिनी)

4. गायत्री (पूर्ववाहिनी)

5. सावित्री (पश्चिमवाहिनी - कोकणात जाणारी)

• कृष्णा नदीची एकूण लांबी १,४०० किमी असून महाराष्ट्रात ती सुमारे २८२ किमी वाहते. ती महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशातून वाहत जाऊन बंगालच्या उपसागरास मिळते.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• गोदावरी: त्र्यंबकेश्वर (नाशिक) येथील ब्रह्मगिरीवर उगम पावते.

• सावित्री: महाबळेश्वरला उगम पावून पश्चिमेकडे कोकणात वाहत जाऊन बाणकोटच्या खाडीत अरबी समुद्रास मिळते (पश्चिमवाहिनी).

• तापी: मध्य प्रदेशातील बैतूल जिल्ह्यातील मुलताई येथे उगम पावते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाबळेश्वर येथे उगम पावणारी एकमेव पश्चिमवाहिनी नदी 'सावित्री नदी' आहे, तर उर्वरित चार नद्या (कृष्णा, कोयना, वेण्णा, गायत्री) पूर्ववाहिनी आहेत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 2 (Krishna River).

Detailed Geographical Analysis:

• Origin of Krishna River: The Krishna River originates at an altitude of 1,338 m in the Western Ghats at Mahabaleshwar, Satara district.

• Five rivers emerge from the sacred 'Panchganga Temple' at Mahabaleshwar:

1. Krishna (Eastward)

2. Koyna (Eastward/Southward)

3. Venna (Eastward)

4. Gayatri (Eastward)

5. Savitri (Westward into Konkan)

• The Krishna River flows for 1,400 km across peninsular India (282 km in Maharashtra) across Karnataka, Telangana, and Andhra Pradesh before draining into the Bay of Bengal at Hamsaladeevi.

Distractor Analysis:

• Godavari: Originates at Brahmagiri near Trimbakeshwar in Nashik.

• Savitri: Originates at Mahabaleshwar but flows westward into the Arabian Sea via Bankot creek.

• Tapi: Originates at Multai in Betul district of Madhya Pradesh.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Of the 5 rivers emerging at Mahabaleshwar, Savitri is the sole westward-flowing river draining into the Arabian Sea; the other four are eastward-flowing.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) गोदावरी नदी (Godavari River) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) कृष्णा नदी (Krishna River) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय 2 (कृष्णा नदी / Krishna River)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) सावित्री नदी (Savitri River) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) तापी नदी (Tapi River) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'कृष्णा नदी (Krishna River)' हे असून ते 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन