सध्या खालीलपैकी कोणते 'राज्याच्या धोरणाचे मार्गदर्शक तत्त्व' आहे ?
EN
At present, which of the following is a 'Directive Principle of State Policy'?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी एकही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण:
दिलेल्या पर्यायांचे सद्यस्थितीनुसार विश्लेषण:
•
पर्याय १: कायद्यापुढील समानता $\rightarrow$ हा संविधानाच्या कलम १४ अंतर्गत 'मूलभूत हक्क' (Fundamental Right) आहे, मार्गदर्शक तत्त्व नाही.
•
पर्याय २: १४ वर्षे वयापर्यंत मोफत व सक्तीचे शिक्षण $\rightarrow$ हे मूळ कलम ४५ मध्ये होते. परंतु ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे ६ ते १४ वयोगटातील शिक्षण हा कलम २१A खाली 'मूलभूत हक्क' करण्यात आला. सुधारित कलम ४५ आता केवळ "६ वर्षे वयाखालील बालकांचे संगोपन व पूर्व-प्राथमिक शिक्षण" (Early childhood care and education below age six) यापुरते मर्यादित आहे. त्यामुळे १४ वर्षे वयापर्यंतची सक्तीच्या शिक्षणाची तरतूद सध्या मार्गदर्शक तत्त्व राहिलेली नाही.
•
पर्याय ३: धर्म, वंश, जात, लिंग यावरून भेदभाव न करणे $\rightarrow$ हा कलम १५ अंतर्गत 'मूलभूत हक्क' आहे.
दिलेले तीनही पर्याय सध्या मार्गदर्शक तत्त्वे नसल्याने पर्याय (४) वरीलपैकी एकही नाही हे बरोबर उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
८६ व्या घटनादुरुस्ती २००२ चे त्रिस्तरीय स्वरूप:
१)
कलम २१A: ६ ते १४ वर्षांपर्यंत मोफत शिक्षण (मूलभूत हक्क).
२)
कलम ४५: ६ वर्षांखालील बालकांचे संगोपन (DPSP).
३)
कलम ५१A(k): पाल्यांना शिक्षणाची संधी देणे हे पालकांचे कर्तव्य (मूलभूत कर्तव्य).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) None of the above
Detailed Explanation:
Constitutional status of the options at present:
•
Option 1: Equality before the law is a Fundamental Right under Article 14, not a DPSP.
•
Option 2: Free and compulsory education up to age 14 was the original text of Article 45. However, by the 86th Constitutional Amendment Act, 2002, education for ages 6 to 14 was elevated to a Fundamental Right under Article 21A. The amended Article 45 now directs early childhood care and education for children below the age of six years. Hence, Option 2 is no longer a DPSP.
•
Option 3: Prohibition of discrimination is a Fundamental Right under Article 15.
Since none of the three choices currently represents a Directive Principle, Option (4) 'None of the above' is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The 86th Constitutional Amendment Act (2002) overhauled education in three places:
•
Article 21A (Fundamental Right: ages 6–14)
•
Article 45 (DPSP: below 6 years)
•
Article 51A(k) (Fundamental Duty of parents)