अतिविशाल वनक्षेत्र (सुमारे ६९%), विरळ मानवी वस्त्या आणि दुर्गम भौगोलिक रचनेमुळे सन २०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रात **सर्वात कमी लोकसंख्येची घनता (केवळ ७४ व्यक्ती प्रति चौ.किमी)** असणारा जिल्हा कोणता आहे?
EN
Attributable to vast forest cover (~69%), sparse settlements, and remote terrain, which district recorded the **lowest population density (just 74 persons per sq km)** in Maharashtra according to Census 2011?
योग्य उत्तर पर्याय 2 (गडचिरोली जिल्हा / Gadchiroli District) आहे.
सविस्तर लोकसंख्या घनता विश्लेषण (२०११ जनगणना):
•
गडचिरोली जिल्हा:
•
लोकसंख्या घनता: केवळ ७४ व्यक्ती प्रति चौ.किमी (महाराष्ट्रात सर्वात कमी / तळाचा क्रमांक).
•
क्षेत्रफळ: १४,४१२ चौ.किमी (महाराष्ट्रात तिसऱ्या क्रमांकाचा मोठा जिल्हा).
•
कारणे: जिल्ह्याचा सुमारे ६९% पेक्षा जास्त भूभाग घनदाट अरण्याने व्यापलेला आहे; वाहतुकीच्या साधनांचा अभाव आणि उद्योगांची कमतरता यामुळे वस्त्या अत्यंत विरळ आहेत.
•
महाराष्ट्रातील सर्वात कमी घनतेचे पहिले तीन जिल्हे:
1.
गडचिरोली: ७४ व्यक्ती/चौ.किमी (सर्वात कमी)
2.
सिंधुदुर्ग: १६३ व्यक्ती/चौ.किमी (दुसरा सर्वात कमी)
3.
चंद्रपूर: १९३ व्यक्ती/चौ.किमी.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
सिंधुदुर्ग: कोकणातील सर्वात कमी घनतेचा जिल्हा (१६३).
•
हिंगोली: मराठवाड्यातील जिल्हा (२४४).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तुलना लक्षात ठेवा: महाराष्ट्रात सर्वाधिक घनता = मुंबई उपनगर (२०,९८०); सर्वात कमी घनता = गडचिरोली (७४). महाराष्ट्राची सरासरी घनता = ३६५ व्यक्ती/चौ.किमी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (Gadchiroli District).
Detailed Density Geography Analysis (Census 2011):
•
Gadchiroli District:
•
Population Density: Just 74 persons per sq km (the lowest in Maharashtra).
•
Land Area: 14,412 sq km (3rd largest district in Maharashtra).
•
Causes of Sparse Density: More than 69% of the geographical area is carpeted by dense tropical deciduous forests (dandakaranya tract), rugged topography, lack of transport linkages, and absence of major industrial corridors.
•
Districts with Lowest Population Density in Maharashtra:
1.
Gadchiroli: 74 persons/sq km (Lowest)
2.
Sindhudurg: 163 persons/sq km (2nd lowest)
3.
Chandrapur: 193 persons/sq km.
Distractor Analysis:
•
Sindhudurg: Has the lowest population density in the Konkan Division (163 persons/sq km), but twice as dense as Gadchiroli.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core contrast: Maharashtra's highest density = Mumbai Suburban (20,980); lowest density = Gadchiroli (74). State average = 365 persons/sq km.