बांधकामात उपयोगी पडणारा बेसॉल्ट खालीलपैकी कोणते विभाग सोडून इतरत्र आढळतो?
EN
Basalt, which is widely used in construction, is found throughout Maharashtra EXCEPT in which of the following regions?
योग्य उत्तर पर्याय १ (पूर्व विदर्भ व कोकण) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
महाराष्ट्र पठाराचा ८२% ते ८५% भाग बेसॉल्ट खडकाने आच्छादलेला आहे, परंतु खालील दोन भागांत बेसॉल्ट खडक आढळत नाही:
१.
पूर्व विदर्भ (भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली व पूर्व चंद्रपूर): येथे अतिप्राचीन आर्कियन, धारवाड व गोंडवाना खडक प्रणाली आढळते.
२.
दक्षिण कोकण (सिंधुदुर्ग व रत्नागिरीचा काही भाग): येथे अतिवृष्टीमुळे बेसॉल्टचे निक्षालन होऊन जांभा खडक (Laterite) आणि तळभागात आर्कियन प्रणालीचे खडक आढळतात.
•
म्हणून पूर्व विदर्भ आणि दक्षिण कोकण वगळता उर्वरित संपूर्ण महाराष्ट्रात बांधकाम उपयोगी काळा बेसॉल्ट खडक मुबलक आढळतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील एकूण क्षेत्रफळाच्या सुमारे ८२% भागात डेक्कन ट्रॅप बेसॉल्ट खडक आढळतो, तर सुमारे १८% भागात नॉन-ट्रॅप खडक (आर्कियन, धारवाड, गोंडवाना आणि जांभा) आढळतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Eastern Vidarbha and Konkan (South Konkan)).
Explanation:
•
Basalt (Deccan Trap) blankets roughly 82–85% of Maharashtra. However, it is largely absent in two specific geological regions:
1.
Eastern Vidarbha (Bhandara, Gondia, Gadchiroli, eastern Chandpur): Characterized by ancient Archaean crystalline granites, Dharwarian schists, and Gondwana sedimentary formations.
2.
South Konkan (Sindhudurg and southern Ratnagiri): Heavily leached into Laterite rock caps, underlain directly by Archaean gneissic basement.
•
Elsewhere across Western Maharashtra, Khandesh, and Marathwada, hard basalt is ubiquitous and quarried as building stone.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Deccan basalt covers over 82% of Maharashtra; non-trap rocks are restricted to eastern Vidarbha and southern Konkan.