🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

पर्यावरण व जैवविविधता Rajyaseva Pre 2021 MEDIUM

घातक कचऱ्याची हालचाल विकसित देशामधून कमी विकसित देशामध्ये होऊ नये म्हणून बेसेल अधिवेशनात मध्ये येथे आंतरराष्ट्रीय करारावर सह्या केल्या.

EN Basel convention an international treaty designed to reduce movement of hazardous waste from developed to less developed countries signed in ________ at ________.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मार्च 1999 - जर्मनी

March 1999 - Germany

एप्रिल 1980 - जपान

April 1980 - Japan

मे 1979 - नॉर्वे

May 1979 - Norway

मार्च 1989 - स्वित्झरलँड

March 1989 - Switzerland

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४: मार्च १९८९ - स्वित्झरलँड

स्पष्टीकरण:

घातक व विषारी कचऱ्याची विकसित देशांमधून विकसनशील देशांमध्ये होणारी अनियंत्रित वाहतूक आणि डम्पिंग रोखण्यासाठी २२ मार्च १९८९ रोजी बासेल (स्वित्झर्लंड) येथे ऐतिहासिक 'बासेल परिषद' (Basel Convention) स्वाक्षरीत झाली.

महत्त्वाचे पैलू:

१. कराराचे पूर्ण नाव: 'घातक कचऱ्याच्या सीमापार हालचालींवर नियंत्रण आणि त्यांची विल्हेवाट यावरील बासेल करार' (Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal).

२. अंमलबजावणी: हा करार ५ मे १९९२ पासून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमलात आला.

३. उद्देश: श्रीमंत देशांनी आपला विषारी औद्योगिक व इलेक्ट्रॉनिक कचरा (E-waste) आफ्रिका आणि आशियातील गरीब देशांमध्ये टाकण्यावर (Toxic Waste Colonialism) बंदी घालणे.

४. भारताचा सहभाग: भारताने १९९२ मध्ये या कराराला मंजुरी दिली.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

आंतरराष्ट्रीय कचरा व रसायनांशी संबंधित तीन प्रमुख करार:

• बासेल करार (१९८९): घातक कचऱ्याची सीमापार वाहतूक रोखणे.

• रॉटरडॅम करार (१९९८): घातक रसायनांच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापारात पूर्व-माहिती संमती (PIC).

• स्टॉकहोम करार (२००१): चिरस्थायी सेंद्रिय प्रदूषक (POPs) वर बंदी.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4: March 1989 - Switzerland

Explanation:

The Basel Convention was negotiated and opened for signature in Basel, Switzerland, on 22 March 1989 (entering into force on 5 May 1992).

Key Treaty Objectives:

1. Combating Toxic Waste Colonialism: Designed to halt the unregulated shipment and dumping of hazardous, toxic, and electronic waste from developed countries into developing nations.

2. Statutory Pillars:

• Minimizing hazardous waste generation at source.

• Restricting transboundary movements of hazardous waste.

• Establishing strict regulatory frameworks for environmentally sound waste management.

3. Indian Ratification: India ratified the Basel Convention in 1992, subsequently enacting the Hazardous and Other Wastes (Management and Transboundary Movement) Rules.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The triumvirate of global chemical & waste treaties:

• Basel Convention (1989): Transboundary Movement of Hazardous Wastes.

• Rotterdam Convention (1998): Prior Informed Consent (PIC) for Hazardous Chemicals.

• Stockholm Convention (2001): Persistent Organic Pollutants (POPs).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मार्च 1999 - जर्मनी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) एप्रिल 1980 - जपान (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) मे 1979 - नॉर्वे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) मार्च 1989 - स्वित्झरलँड (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ४: मार्च १९८९ - स्वित्झरलँड

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: पर्यावरण व जैवविविधता विषयातील 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मार्च 1989 - स्वित्झरलँड' हे असून ते 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन