🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

लाकूड (Timber) हे विविध दिशांमध्ये भिन्न भौतिक व यांत्रिक गुणधर्म दर्शवणारे साहित्य असल्याने, त्याला खालीलपैकी काय म्हटले जाते?

EN Because the physical and mechanical engineering properties of timber vary significantly depending on the direction of loading relative to its grain orientation, timber is classified as an:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
आयसोट्रॉपिक (Isotropic)
Isotropic material
B
अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक / विषमदिशीय (Anisotropic)
Anisotropic (Orthotropic) material
C
डक्टाईल / तन्य (Ductile)
Ductile material
D
मॅलिएबल / वर्धनीय (Malleable)
Malleable material
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक / विषमदिशीय (Anisotropic)

लाकडाचे भौतिक स्वरूप (Orthotropic / Anisotropic Nature):

• अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक (Anisotropic): ज्या पदार्थाचे गुणधर्म (सामर्थ्य, लवचिकता, आकुंचन) विविध दिशांमध्ये वेगवेगळे असतात, त्याला अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक म्हणतात.
• लाकडाची वैशिष्ट्ये: लाकडात तंतूंच्या समांतर दिशेने (Along the grain) ताण व संपीडन सामर्थ्य प्रचंड असते, परंतु तंतूंच्या लंबरूपात (Across the grain) सामर्थ्य अत्यंत कमी असते.
• अधिक अचूक सांगायचे झाल्यास, लाकूड हे ऑर्थोट्रॉपिक (Orthotropic) असते, कारण यात तीन परस्पर लंबरूप अक्षांवर (Longitudinal, Radial, Tangential) वेगवेगळे गुणधर्म असतात.
• आयसोट्रॉपिक (Isotropic): सर्व दिशांमध्ये समान गुणधर्म असणारा पदार्थ (उदा. पोलाद किंवा काच).
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: लाकूड आकुंचन पावत असताना सर्वात जास्त आकुंचन स्पर्षरेषीय दिशेत (Tangential direction ~ ६-१०%), त्यानंतर त्रिज्यीय दिशेत (Radial ~ ३-५%) आणि सर्वात कमी रेखांशाच्या दिशेत (Longitudinal ~ ०.१%) होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Anisotropic (Orthotropic) material

Elastic and Directional Properties of Timber:

• Anisotropy: Timber exhibits distinct directional variation in elastic moduli, shear strength, and tensile resistance depending on fiber orientation.
• Orthotropic Behavior: Specifically, wood has three mutually perpendicular axes of symmetry: Longitudinal (parallel to grain), Radial (normal to growth rings), and Tangential (tangent to growth rings).
• Tensile Strength: Maximum parallel to the grain ($2\text{ to }4\text{ times}$ higher than across the grain).
• Shrinkage Hierarchy: Tangential ($6-10\%$) > Radial ($3-5\%$) > Longitudinal ($0.1-0.2\%$).
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Timber shrinkage is greatest tangentially (6-10%), moderate radially (3-5%), and negligible longitudinally (~0.1%).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) आयसोट्रॉपिक (Isotropic) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक / विषमदिशीय (Anisotropic) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ‍ॅनआयसोट्रॉपिक / विषमदिशीय (Anisotropic)**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) डक्टाईल / तन्य (Ductile) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) मॅलिएबल / वर्धनीय (Malleable) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: बिल्डिंग मटेरिअल्स व कन्स्ट्रक्शन (BMC)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: स्ट्रेंथ ऑफ मटेरिअल्स व मेकॅनिक्स (SOM)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: फ्लूइड मेकॅनिक्स व हायड्रॉलिक्स (FM)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: जलविज्ञान, धरणे व सिंचन (Hydrology & Irrigation)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) विषयांतर्गत 'बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) विषयातील 'बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'बांधकाम साहित्य व बांधकाम व्यवस्थापन (Building Materials & Management)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →