खाली दोन विधाने दिली आहेत त्यापैकी (A) हे प्रतिपादन असून (R) हे त्याचे कारण आहे. दिलेल्या पर्यायातून बरोबर उत्तर निवडा. (A) कापूस हा वजन न घटणारा शुद्ध कच्चा माल आहे, शिवाय हलका व टिकावू आहे. (R) सुती कापड उद्योगाचे स्थानिकीकरण कापूस उत्पादक प्रदेश किंवा बाजारपेठ या ठिकाणी होते.
EN
Below are two statements labeled Assertion (A) and Reason (R). Select the correct answer from the given options:
Assertion (A): Cotton is a pure, non-weight-losing raw material, and is lightweight and durable.
Reason (R): Cotton textile industry is localized in cotton-producing regions or in markets.
उत्तर: (A) आणि (R) दोन्ही बरोबर आहेत परंतु (R) हे (A) चे खरे स्पष्टीकरण नाही (पर्याय २)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
प्रतिपादन (A) बरोबर आहे: कच्चा कापूस हा प्रक्रिया करताना वजन न घटणारा (शुद्ध - Pure raw material) कच्चा माल आहे. १ किलो कच्च्या कापसापासून १ किलो सुती कापड तयार होते, तसेच तो हलका व टिकाऊ असतो.
•
कारण (R) बरोबर आहे: सुती कापड उद्योग हा कापूस उत्पादक भागात तसेच बाजारपेठ किंवा आयात-निर्यात बंदरांच्या ठिकाणी (उदा. मुंबई) उभारला जाऊ शकतो (हा 'फुटलूज' स्वरूपाचा उद्योग आहे).
•
स्पष्टीकरण संबंध: विधान (R) हे उद्योगाचे स्थानिकीकरण सांगते, ते कापूस शुद्ध कच्चा माल असण्याचे 'कारण' नाही (उलट, कापूस शुद्ध कच्चा माल असल्यामुळे तो कुठेही उभारता येतो). त्यामुळे (R) हे (A) चे खरे स्पष्टीकरण नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
वजन न घटणारा कच्चा माल (Pure raw material): कापूस, ताग.
•
वजन घटणारा कच्चा माल (Weight-losing): ऊस (साखर उद्योग), लोहखनिज (पोलाद उद्योग).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both (A) and (R) are true but (R) is NOT the correct explanation of (A) (Option 2)
Key Points:
•
Assertion (A) is true: Raw cotton is a non-weight-losing "pure" raw material (material index = 1.0), meaning one tonne of raw cotton produces approximately one tonne of cotton cloth, and it is light and easily transportable.
•
Reason (R) is true: Consequently, the cotton textile industry exhibits footloose characteristics and can be successfully located near raw material centers, maritime shipping ports (e.g., Mumbai), or dense consumer markets.
•
Logical Connection: Reason (R) states the location pattern of the industry; it does not explain *why* cotton is a non-weight-losing material chemically or physically. Hence, R is not the correct causal explanation of A.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pure (non-weight-losing) raw materials have a Material Index of 1 (Cotton). Impure/weight-losing materials (Sugarcane, Iron Ore) have a Material Index > 1.