ब्राम्हो समाज (काही सदस्यांच्या अमुलाग्र सुधारणांच्या पाठपुराव्यामुळे) 1866 मध्ये दोन भागात विभागला गेला. ते दोन भाग होते. अ) देवेंद्रनाथ टागोरांचा ब्राम्हो समाज ऑफ इंडिया. ब) केशवचंद्र सेन यांचा आदी ब्राम्हो समाज. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे?
EN
Brahmo Samaj was divided into two branches in 1866 due to radical reform demands by some members. Those two branches were:
a) Brahmo Samaj of India of Debendranath Tagore.
b) Adi Brahmo Samaj of Keshub Chunder Sen.
Which of the above statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) न अ बरोबर न ब.
सविस्तर विश्लेषण:
•
१८६६ मध्ये ब्राह्मो समाजात (Brahmo Samaj) पहिली ऐतिहासिक फूट पडली.
•
फुटीचे कारण: देवेंद्रनाथ टागोर हे पारंपरिक हिंदू चौकटीत आणि उपनिषदांच्या आधारावर सुधारणांचे पुरस्कर्ते होते (मवाळ विचार), तर केशवचंद्र सेन हे सर्व धर्मांचे सार एकत्र करणे, जातिभेद पूर्ण नष्ट करणे, आंतरजातीय विवाह आणि पडदापद्धतीविरुद्ध तीव्र क्रांतिकारी सुधारणांचे पुरस्कर्ते होते.
•
संघटनांची खरी नावे:
•
केशवचंद्र सेन यांच्या सुधारणावादी गटाने 'ब्राह्मो समाज ऑफ इंडिया' (Brahmo Samaj of India) ची स्थापना केली.
•
देवेंद्रनाथ टागोर यांच्या मूळ जुन्या शाखेने 'आदि ब्राह्मो समाज' (Adi Brahmo Samaj) हे नाव धारण केले.
•
प्रश्नातील विधानांची पडताळणी:
•
*विधान अ:* देवेंद्रनाथांचा 'ब्राह्मो समाज ऑफ इंडिया' म्हटले आहे (हे चुकीचे आहे, तो केशवचंद्र सेन यांचा होता).
•
*विधान ब:* केशवचंद्र सेन यांचा 'आदि ब्राह्मो समाज' म्हटले आहे (हे चुकीचे आहे, तो देवेंद्रनाथ टागोरांचा होता).
प्रश्नात दोन्ही शाखांची नावे एकमेकांशी उलट-सुलट दिलेली आहेत!
त्यामुळे न अ बरोबर न ब (Neither a nor b is correct) हे उत्तर योग्य आहे.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
दुसरी फूट (१८७८): केशवचंद्र सेन यांच्या 'ब्राह्मो समाज ऑफ इंडिया'मधून १८७८ मध्ये आनंदमोहन बोस आणि शिवनाथ शास्त्री यांनी वेगळे होऊन 'साधारण ब्राह्मो समाज' स्थापन केला.
•
तत्वबोधिनी सभा (१८३९): देवेंद्रनाथ टागोरांनी ब्राह्मो धर्माच्या प्रसारासाठी स्थापन केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Neither a nor b is correct
Detailed Analysis:
•
In 1866, ideological tensions precipitated the first major schism in the Brahmo Samaj between the conservative-vedantic faction of Debendranath Tagore and the cosmopolitan radical reformists led by Keshub Chunder Sen.
•
Accurate Branch Denominations:
•
Keshub Chunder Sen and his radical followers seceded to establish the 'Brahmo Samaj of India'.
•
Debendranath Tagore retained leadership of the original parent body, designating it the 'Adi Brahmo Samaj'.
•
Evaluating the Statements:
•
*Statement a:* Wrongly attributes 'Brahmo Samaj of India' to Debendranath Tagore.
•
*Statement b:* Wrongly attributes 'Adi Brahmo Samaj' to Keshub Chunder Sen.
The two names are inverted in the question!
Therefore, neither a nor b is correct.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Second Schism (1878): Keshub's Brahmo Samaj of India fractured in 1878, giving birth to the Sadharan Brahmo Samaj led by Anandamohan Bose and Shibnath Shastri.
•
Tattvabodhini Sabha (1839): Established by Debendranath Tagore to propagate rationalist study of the Upanishads.