कोणत्या घटनात्मक दुरुस्ती द्वारे भारतीय संविधानात मूलभूत कर्तव्ये समाविष्ट केली आहेत ?
EN
By which Constitutional Amendment were Fundamental Duties incorporated into the Constitution of India?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (42 वी घटना दुरुस्ती)
मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश (42nd Amendment, 1976):
•
४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६:
•
तत्कालीन इंदिरा गांधी सरकारच्या काळात सरदार स्वर्णसिंग समितीच्या (Swaran Singh Committee) शिफारशींच्या आधारे संविधानात एक नवीन भाग IV-A आणि अनुच्छेद ५१A समाविष्ट करण्यात आला.
•
याद्वारे भारतीय नागरिकांसाठी १० मूलभूत कर्तव्ये राज्यघटनेत समाविष्ट केली गेली.
•
ही संकल्पना भारताने तत्कालीन सोव्हिएत युनियनच्या (USSR) राज्यघटनेवरून स्वीकारली होती.
•
(पुढे २००२ मध्ये ८६ व्या घटनादुरुस्तीने ११ वे कर्तव्य जोडण्यात आले).
•
इतर घटनादुरुस्त्या:
•
२४ वी घटनादुरुस्ती (१९७१): मूलभूत हक्कांसह संविधानात दुरुस्ती करण्याचा संसदेचा अधिकार स्पष्ट केला.
•
६२ वी घटनादुरुस्ती (१९८९): SC/ST आरक्षणाची मुदत वाढवली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ (Mini Constitution):
•
मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश (Part IV-A, Art. 51A).
•
सरनाम्यात 'समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष आणि एकात्मता' या ३ शब्दांचा समावेश.
•
तीन नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे (39A, 43A, 48A).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (42nd Constitutional Amendment)
Incorporation of Fundamental Duties:
•
42nd Constitutional Amendment Act, 1976:
•
Enacted during the National Emergency on the recommendations of the Swaran Singh Committee.
•
Created a new Part in the Constitution—Part IV-A—consisting of a solitary new provision: Article 51A.
•
Initially specified 10 Fundamental Duties for Indian citizens.
•
Inspired by the Constitution of the former USSR.
•
Context of Other Amendments:
•
24th Amendment (1971): Affirming Parliament's constituent power under Articles 13 and 368.
•
44th Amendment (1978): Restoring democratic safeguards and deleting the right to property.
•
86th Amendment (2002): Added the 11th Fundamental Duty [Art. 51A(k)].
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Fundamental Duties key facts:
•
Recommended by: Swaran Singh Committee
•
Added by: 42nd Constitutional Amendment, 1976
•
Source: USSR Constitution
•
Current total: 11 Duties.