भारतीय संविधानाचे "संघराज्यीय स्वरूप" कोणत्या वैशिष्ट्यांद्वारे सिद्ध होते ?
EN
By which of the following features is the "Federal character" of the Indian Constitution established?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरीलपैकी सर्व)
स्पष्टीकरण:
•
राज्यशास्त्रानुसार कोणत्याही संविधानाचे 'संघराज्यीय स्वरूप' (Federal Character) सिद्ध करण्यासाठी पुढील मूलभूत निकष आवश्यक असतात:
१.
संविधानाचे श्रेष्ठत्व (Supremacy of the Constitution): संविधानाचा दर्जा सर्वोच्च असून केंद्र किंवा राज्ये संविधानाच्या अधिकारांच्या पलीकडे जाऊ शकत नाहीत.
२.
अधिकारांचे विभाजन (Division of Powers): ७ व्या अनुसूचीतील तीन सूचींद्वारे केंद्र आणि राज्यांमध्ये कायदेविषयक व प्रशासकीय अधिकारांचे स्पष्ट विभाजन असते.
३.
स्वतंत्र न्यायपालिका (Independent Judiciary): केंद्र-राज्य विवादांचे निष्पक्ष निराकरण करण्यासाठी आणि संविधानाचे संरक्षण करण्यासाठी न्यायव्यवस्था स्वतंत्र असते.
४.
लिखित व परिदृढ संविधान आणि द्विगृही कायदेमंडळ.
•
त्यामुळे हे तिन्ही घटक भारतीय संविधानाचे संघराज्यीय स्वरूप सिद्ध करतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संघराज्याची प्रमुख लक्षणे: संविधानाचे श्रेष्ठत्व, अधिकारांचे विभाजन, स्वतंत्र न्यायपालिका, लिखित संविधान आणि द्विगृही संसद.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Explanation:
•
The Federal Character of the Indian Constitution is conclusively established through the classic criteria of federalism:
1.
Supremacy of the Constitution: The Constitution is the supreme law of the land binding upon both Union and States.
2.
Division of Powers: Clear demarcation of jurisdictions between Centre and States via the Seventh Schedule.
3.
Independent Judiciary: An autonomous judiciary headed by the Supreme Court to adjudicate federal disputes and preserve constitutional limits.
•
Hence, all the listed features collectively establish its federal character.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Triad of federalism: Supremacy of the Constitution, Division of Powers, and an Independent Judiciary.