🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

खाली दिलेल्या दोन विधानांचा काळजीपूर्वक विचार करा: विधान (अ) : घटकराज्याचा मुख्यमंत्री राज्य सरकारच्या कोणत्याही मंत्र्याला थेट स्वतःच्या अधिकारात पदावरून बडतर्फ (दूर) करू शकतो. विधान (ब) : घटकराज्याचा मुख्यमंत्री हा राज्य मंत्रिमंडळाचा प्रमुख व वास्तविक सत्ताकेंद्र असतो. योग्य पर्याय निवडा:

EN Carefully consider the following two statements: Statement (a) : The Chief Minister of a State can directly dismiss any minister of the State Government on his own authority. Statement (b) : The Chief Minister of a State is the head and real center of power of the State Council of Ministers. Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

दोन्ही विधाने (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत आणि विधान (ब) हे विधान (अ) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

Both statements (a) and (b) are correct and statement (b) is the correct explanation of statement (a).

दोन्ही विधाने (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत, परंतु विधान (ब) हे विधान (अ) चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.

Both statements (a) and (b) are correct, but statement (b) is not the correct explanation of statement (a).

विधान (अ) बरोबर आहे, परंतु विधान (ब) चुकीचे आहे.

Statement (a) is correct, but statement (b) is incorrect.

विधान (अ) चुकीचे आहे, परंतु विधान (ब) बरोबर आहे.

Statement (a) is incorrect, but statement (b) is correct.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर पर्याय (4) विधान (अ) चुकीचे आहे, परंतु विधान (ब) बरोबर आहे.

• विधान (अ) का चुकीचे आहे?

घटकराज्यातील कोणत्याही मंत्र्याला पदावरून बडतर्फ (Dismiss) करण्याचा घटनात्मक अधिकार केवळ राज्यपालांना (कलम 164(1)) आहे. मुख्यमंत्री थेट स्वतः कोणत्याही मंत्र्याला बडतर्फ करू शकत नाहीत; मुख्यमंत्री संबंधित मंत्र्याला राजीनामा देण्यास सांगू शकतात किंवा राज्यपालांना त्या मंत्र्याला बडतर्फ करण्याचा सल्ला देऊ शकतात.

• विधान (ब) बरोबर आहे:

मुख्यमंत्री हे राज्य मंत्रिमंडळाचे प्रमुख, विधिमंडळाचे नेते आणि राज्याचे वास्तव कार्यकारी प्रमुख (De facto head) असतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मंत्र्यांची नियुक्ती आणि बडतर्फी हे राज्यपालांचे औपचारिक अधिकार असले तरी ते मुख्यमंत्र्यांच्या सल्ल्यानुसारच वापरले जातात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4) Statement (a) is incorrect, but statement (b) is correct.

• Why statement (a) is incorrect:

Under Article 164(1), ministers hold office during the pleasure of the Governor. The constitutional power to dismiss a minister rests exclusively with the Governor. The Chief Minister can ask a minister to resign or advise the Governor to dismiss him, but cannot dismiss a minister directly on his own signature.

• Statement (b) is correct:

The Chief Minister is the head of the State Council of Ministers and the captain of the state executive team.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Although the Governor performs the formal act of appointing and removing ministers, it is done exclusively on the advice of the Chief Minister.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) दोन्ही विधाने (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत आणि विधान (ब) हे विधान (अ) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) दोन्ही विधाने (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत, परंतु विधान (ब) हे विधान (अ) चे योग्य स्पष्टीकरण नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) विधान (अ) बरोबर आहे, परंतु विधान (ब) चुकीचे आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) विधान (अ) चुकीचे आहे, परंतु विधान (ब) बरोबर आहे. (अचूक उत्तर): अचूक उत्तर पर्याय (4) विधान (अ) चुकीचे आहे, परंतु विधान (ब) बरोबर आहे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'विधान (अ) चुकीचे आहे, परंतु विधान (ब) बरोबर आहे.' हे असून ते 'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मुख्यमंत्री व राज्य मंत्रिमंडळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन