🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

घटपर्णी (Pitcher plant), द्रोसेरा (Sundew) यांसारख्या कीटकभक्षी वनस्पती (Insectivorous plants) प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या रासायनिक मूलद्रव्याची तीव्र कमतरता असणाऱ्या मातीमध्ये वाढतात?

EN Carnivorous or insectivorous plants (such as Pitcher plants, Venus flytrap, and Drosera) naturally evolve predatory adaptations to grow in soils that are chronically deficient in which essential nutrient?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

नायट्रोजन (Nitrogen)

Nitrogen

कार्बन (Carbon)

Carbon

गंधक / सल्फर (Sulphur)

Sulphur

पोटॅशियम (Potassium)

Potassium

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर नायट्रोजन (Nitrogen) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• कीटकभक्षी वनस्पती (Insectivorous / Carnivorous plants): या अशा दलदलीच्या किंवा पाण्याचा निचरा न होणाऱ्या आम्लयुक्त जमिनीत वाढतात, जिथे नायट्रोजनची (Nitrogen) तीव्र कमतरता असते.

• वनस्पतींना प्रथिनांची निर्मिती, न्यूक्लिक ॲसिड (DNA, RNA) आणि विकरांसाठी नायट्रोजनची अपरिहार्य गरज असते.

• जमिनीतून नायट्रोजन न मिळाल्यामुळे या वनस्पती पानांचे रूपांतर सापळ्यांमध्ये (घट, चिकट तंतू) करतात आणि कीटकांना पकडून, पाचक रसांद्वारे त्यांचे विघटन करून कीटकांच्या शरीरातील प्रथिनांमधून नायट्रोजनचे शोषण करतात.

• लक्षात ठेवा: या वनस्पती हरितद्रव्ययुक्त असून कार्बन डायऑक्साईड आणि सूर्यप्रकाशाच्या साहाय्याने प्रकाशसंश्लेषण स्वतःच करतात, फक्त नायट्रोजन मिळवण्यासाठी त्या कीटकांना खातात.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (नायट्रोजन): योग्य उत्तर.

• पर्याय २ (कार्बन): कार्बन हवेतील $CO_2$ मधून मिळतो.

• पर्याय ३ व ४: सल्फर व पोटॅशियम हे इतर सूक्ष्म/स्थूल पोषक आहेत, पण कीटकभक्षणाचे मुख्य कारण नायट्रोजनची कमतरता आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• कीटकभक्षी वनस्पती मातीतील नायट्रोजनच्या अभावामुळे कीटकांचे भक्षण करतात.

• या वनस्पती स्वयंपोषी (Autotrophic) असतात (प्रकाशसंश्लेषण करतात), परंतु नायट्रोजन पोषणासाठी त्या कीटकांवर अवलंबून असतात!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Nitrogen.

Key Analysis:

• Insectivorous / Carnivorous plants evolve in wet, acidic, waterlogged bogs and peat soils where nitrifying microbial activity is suppressed, creating extreme nitrogen deficiency.

• Nitrogen is an essential building block for plant amino acids, proteins, ATP, and nucleic acids.

• To overcome this deficit, their leaves are morphologically modified into specialized active/passive capture traps to lure, capture, and enzymatically hydrolyze insects, assimilating the liberated nitrogenous compounds.

• Crucially, carnivorous plants are photosynthetic autotrophs that assimilate atmospheric carbon dioxide using chlorophyll; insect prey supplies only supplementary nitrogen and phosphorus.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Nitrogen): Correct answer.

• Option 2 (Carbon): Readily absorbed from atmospheric $CO_2$ via stomata.

• Options 3 and 4 (Sulphur & Potassium): Essential minerals, but not the selective evolutionary driver of carnivory.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Remember for MPSC General Science:

• Insectivorous plants prey on insects exclusively to fulfill their Nitrogen needs.

• They are still green photosynthetic autotrophs producing their own sugars!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) नायट्रोजन (Nitrogen) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **नायट्रोजन (Nitrogen)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) कार्बन (Carbon) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) गंधक / सल्फर (Sulphur) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) पोटॅशियम (Potassium) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'नायट्रोजन (Nitrogen)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन