केंद्र सरकारच्या भांडवली प्राप्तीत खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो ? अ. राज्य सरकारांना पूर्वी दिलेल्या कर्जाची वसूली ब. निव्वळ बाजारातून घेतलेली कर्जे क. भविष्य निर्वाह निधी आणि विशेष ठेवी इत्यादीद्वारे जमा होणारी इतर भांडवली येणी ड. वस्तु व सेवांवरील कर
EN
Which of the following are included in the Capital Receipts of the Central Government?
(a) Recovery of loans previously advanced to State Governments
(b) Net market borrowings
(c) Other capital receipts via Provident Funds, Special Deposits, etc.
(d) Taxes on goods and services
योग्य उत्तर अ, ब आणि क आहे.
स्पष्टीकरण:
•
भांडवली प्राप्ती (Capital Receipts): ज्या प्राप्तीमुळे सरकारचे कर्जदायित्व (Liabilities) वाढते किंवा वित्तीय/भौतिक मालमत्ता (Assets) कमी होते, त्याला भांडवली प्राप्ती म्हणतात.
•
घटक:
•
अ. राज्य सरकारांना दिलेल्या कर्जाची वसुली (Recovery of Loans): यामुळे सरकारची मालमत्ता कमी होते, म्हणून ही कर्जेतर भांडवली प्राप्ती (Non-debt Capital Receipt) आहे.
•
ब. निव्वळ बाजारातून घेतलेली कर्जे (Market Borrowings): यामुळे सरकारवर कर्ज दायित्व वाढते, म्हणून ही कर्ज भांडवली प्राप्ती (Debt Capital Receipt) आहे.
•
क. भविष्य निर्वाह निधी (PF) व विशेष ठेवींद्वारे जमा होणारी भांडवली येणी: सार्वजनिक खात्यातील ही दायित्वे भांडवली प्राप्ती मानली जातात.
•
ड. वस्तू व सेवांवरील कर (GST): हा कर महसूल असल्याने तो महसुली प्राप्तीमध्ये (Revenue Receipts) येतो, भांडवली प्राप्तीत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भांडवली प्राप्तीचे दोन प्रकार असतात: कर्ज भांडवली प्राप्ती (Market loans) आणि कर्जेतर भांडवली प्राप्ती (Disinvestment, Loan recovery).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is (a), (b) and (c).
Explanation:
•
Capital Receipts:
•
Receipts that either create a sovereign liability or reduce financial/physical assets.
•
Classification:
•
(a) Recovery of loans from State Governments: Reduces the government's financial asset holdings, qualifying as a Non-debt Capital Receipt.
•
(b) Net market borrowings: Creates public debt liability, qualifying as a Debt Capital Receipt.
•
(c) Inflows into Provident Funds and Special Deposits: Constitutes liabilities in the Public Account of India, classified under Capital Receipts.
•
(d) Taxes on goods and services (GST): Tax collections generate no future liabilities and are classified as Revenue Receipts.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Capital receipts are segregated into Debt Capital Receipts (market loans) and Non-Debt Capital Receipts (disinvestment proceeds and loan recoveries).