🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी Rajyaseva Pre 2015 MEDIUM

चीनने तिबेटमधील ग्रेट बेंड जवळ ६० गिगावॉट (GW) क्षमतेचे जगातील सर्वात मोठे महाकाय जलविद्युत धरण (Super Dam) बांधण्याचा निर्णय कोणत्या आंतरराष्ट्रीय नदीच्या प्रवाहावर घेतला आहे, ज्यामुळे भारताने चिंता व्यक्त केली आहे?

EN China is constructing the world's largest 60-gigawatt super hydropower dam along the Great Bend in Tibet on which transboundary river system, sparking downstream hydrological concerns in India?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ब्रह्मपुत्रा नदी (यारलुंग त्सांगपो / Brahmaputra)

Brahmaputra River (Yarlung Tsangpo)

गोदावरी

Godavari

चिनाब

Chenab

गंगा

Ganga

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: [b]पर्याय १ (ब्रह्मपुत्रा नदी - Brahmaputra)[/b]

[b]महत्त्वाचे मुद्दे व विश्लेषण:[/b]

• ब्रह्मपुत्रा नदीवरील महाकाय धरण (Super Dam):

• चीनने तिबेट स्वायत्त प्रदेशातील मेडॉग (Medog) परगण्यात ब्रह्मपुत्रा नदीवर (तिबेटमध्ये हिला 'यारलुंग त्सांगपो' म्हणतात) जगातील सर्वात मोठे जलविद्युत धरण बांधण्याची योजना आखली आहे.

• याची वीजनिर्मिती क्षमता ६० गिगावॉट (६०,००० मेगावॉट) असेल, जी चीनच्या थ्री गॉर्जेस धरणापेक्षा (२२.५ गिगावॉट) तिप्पट मोठी असेल.

• भारताची रणनीतिक व पर्यावरणीय चिंता:

• हे धरण अरुणाचल प्रदेश सीमेजवळ हिमालयाच्या अत्यंत भूकंपप्रवण क्षेत्रात (Seismic Zone V) आहे.

• चीनकडून धरणाचा वापर पाण्याच्या प्रवाहावर नियंत्रण ठेवून 'वॉटर बॉम्ब' (Water Bomb / कृत्रिम पूर) किंवा दुष्काळ निर्माण करण्यासाठी 'पाणी हे हत्यार' (Water as a Weapon) म्हणून केला जाण्याची भीती आहे.

• भारताचे प्रत्युत्तर:

• भारताने अरुणाचल प्रदेशातील दिबांग आणि सियांग नदीवर बहुउद्देशीय मोठे धरण प्रकल्प (Siang Upper Multipurpose Project) उभारण्याची तयारी सुरू केली आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

MPSC GS-1 व GS-2 (भूगोल व आंतरराष्ट्रीय संबंध): ब्रह्मपुत्रा नदीचा उगम तिबेटमधील मानसरोवराजवळील चेमायुंगदुंग (Chemayungdung) हिमनदीतून होतो. तिबेटमध्ये हिला 'यारलुंग त्सांगपो', अरुणाचल प्रदेशात 'दिहांग/सियांग', आसाममध्ये 'ब्रह्मपुत्रा' आणि बांगलादेशात 'जमुना' म्हणतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: [b]Option 1 (Brahmaputra River / Yarlung Tsangpo)[/b]

[b]Key Points & Explanation:**

• Mega Hydro Project:

• China finalized plans to construct a colossal 60-gigawatt (60,000 MW) super-dam on the Yarlung Tsangpo (Brahmaputra) River in Medog county, Tibet, near the Indo-China LAC.

• Triples the power-generating capacity of China's Three Gorges Dam (22.5 GW), making it the largest dam globally.

• Geopolitical Concerns for India:

• Located in an ecologically fragile, high-risk Himalayan seismic belt. Downstream lower-riparian states (India and Bangladesh) fear weaponization of water flows, sudden flash floods, and dry-season ecological starvation.

• India is countering by fast-tracking the Upper Siang Multipurpose Hydropower Project in Arunachal Pradesh.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

The Brahmaputra originates at Chemayungdung glacier near Mansarovar. It is known as Yarlung Tsangpo in Tibet, Dihang/Siang in Arunachal, Brahmaputra in Assam, and Jamuna in Bangladesh.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) ब्रह्मपुत्रा नदी (यारलुंग त्सांगपो / Brahmaputra) (अचूक उत्तर): [gold]योग्य उत्तर:[/gold] [b]पर्याय १ (ब्रह्मपुत्रा नदी - Brahmaputra)[/b]

⚠️ पर्याय (2) गोदावरी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) चिनाब (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) गंगा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जानेवारी २०२५' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जानेवारी २०२५

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जानेवारी २०२५' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'जानेवारी २०२५' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'जानेवारी २०२५' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ब्रह्मपुत्रा नदी (यारलुंग त्सांगपो / Brahmaputra)' हे असून ते 'जानेवारी २०२५' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जानेवारी २०२५' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन