🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण Group C Mains 2024 MEDIUM

'उपकारामुळे मिळालेल्या सवलतीचा दुरुपयोग करू नये' या आशयासाठी योग्य म्हण

EN Choose the appropriate proverb for the meaning: 'One should not misuse the concessions or favor granted out of benevolence.'

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये

Do not dig with your elbow just because the ground is soft (मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये)

भटाला दिली ओसरी भट हातपाय पसरी

Give the priest a porch and he occupies the whole house (भटाला दिली ओसरी भट हातपाय पसरी)

वाकड्या बोटाशिवाय तूप निघत नाही

Ghee cannot be taken out without a bent finger (वाकड्या बोटाशिवाय तूप निघत नाही)

हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी लागू नये

Do not chase after what is running away leaving what you hold in hand (हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी लागू नये)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (१) मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये

स्पष्टीकरण:

'उपकारामुळे मिळालेल्या सवलतीचा दुरुपयोग करू नये' अथवा 'एखाद्या माणसाच्या चांगुलपणाचा किंवा मवाळपणाचा गैरफायदा घेऊ नये' या आशयासाठी 'मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये' ही म्हण अत्यंत समर्पक आहे.

• पर्याय (१) योग्य: जमीन मऊ लागली म्हणून कोपराने खणायला लागल्यास स्वतःलाच इजा होते; तसेच कोणी सवलत दिली म्हणून त्याचा अमर्याद गैरफायदा घेऊ नये.

• पर्याय (२) 'भटाला दिली ओसरी भट हातपाय पसरी': थोडा थारा किंवा आश्रय दिला असता हळूहळू सर्वच गोष्टींवर ताबा मिळवणे.

• पर्याय (३) 'वाकड्या बोटाशिवाय तूप निघत नाही': सरळ मार्गाने काम होत नसेल तर थोडे कडक किंवा तिरकस धोरण अवलंबावे लागते.

• पर्याय (४) 'हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी लागू नये': मिळालेली खात्रीशीर गोष्ट सोडून अनिश्चित गोष्टीच्या मागे धावू नये.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: 'मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये' = चांगुलपणाचा/सवलतीचा गैरफायदा न घेणे; तर 'भटाला दिली ओसरी...' = आश्रयाचा गैरफायदा घेऊन संपूर्ण हक्क गाजवणे (सूक्ष्म अर्थभेद लक्षात ठेवावा).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये

Explanation:

The proverb conveying the idea 'one should not misuse the benevolence, favor, or soft nature of someone' is 'मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये' (Do not dig with your elbow just because the earth is soft).

• Option (1) is correct: Just because someone is lenient or offers help, one should not exploit their kindness.

• Option (2) 'भटाला दिली ओसरी भट हातपाय पसरी': Given an inch, he takes an ell (gradually usurping total control after receiving mere shelter).

• Option (3) 'वाकड्या बोटाशिवाय तूप निघत नाही': Straightforwardness does not always yield results; sometimes tough measures are required.

• Option (4) 'हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी लागू नये': A bird in hand is worth two in the bush.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC Exam Tip: Distinguish between 'मऊ सापडले...' (not taking undue advantage of kindness) and 'भटाला दिली ओसरी...' (encroaching completely after getting small leeway).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) भटाला दिली ओसरी भट हातपाय पसरी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) वाकड्या बोटाशिवाय तूप निघत नाही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी लागू नये (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महत्त्वाच्या म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये' हे असून ते 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

'उपकारामुळे मिळालेल्या सवलतीचा दुरुपयोग करू नये' या आशयासाठी योग्य म्हण

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन