योग्य पर्याय निवडा. भारतातील पीक पद्धतीवर परिणाम करणारे घटक : (a) पिकांची फेररचना (b) किंमती व उत्पन्न महत्तम करणे. (c) शेतीचा आकार (d) जोखीम स्वीकारणारा विमा. (e) आदानाची उपलब्धता (f) भूधारणा पद्धती पर्यायी उत्तरे:
EN
Choose the correct option. Factors Affecting Cropping System in India : (a) Crop Reorientation (b) Price and Income Maximization. (c) Farm Size (d) Risk Acceptance Insurance (e) Availability of Inputs (f) Land Tenure Alternative Answers:
योग्य उत्तर: (4) वरील सर्व बरोबर
स्पष्टीकरण:
•
भारतातील पीक पद्धतीवर (Cropping Pattern) परिणाम करणारे घटक:
•
(a) पिकांची फेररचना व तंत्रज्ञान: नवीन वाणांची उपलब्धता व पीक फेरपालट.
•
(b) किमती व उत्पन्न महत्तम करणे: बाजारभाव, किमान आधारभूत किंमत (MSP) आणि कमाल नफा मिळवण्याची प्रेरणा.
•
(c) शेतीचा आकार: लहान भूधारकांचा भर अन्नधान्यावर, तर मोठ्या शेतकऱ्यांचा भर नगदी पिकांवर असतो.
•
(d) जोखीम व पीक विमा: दुष्काळ/किडीची जोखीम व्यवस्थापन.
•
(e) आदानांची उपलब्धता: पाणी, सिंचन, खते, कीटकनाशके व बियाणे यांची वेळेवर उपलब्धता.
•
(f) भूधारणा पद्धती: जमिनीची मालकी, कुळवहिवाट पद्धती.
•
हे सर्व घटक भारतात शेतकरी कोणती पिके घेतात हे ठरवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पीक पद्धतीवर प्रभाव पाडणाऱ्या घटकांचे वर्गीकरण नैसर्गिक घटक (मृदा, हवामान), आर्थिक घटक (किंमती, नफा) आणि संस्थात्मक घटक (जमीन सुधारणा, पतपुरवठा) असे केले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (4) All of the above are correct
Explanation:
•
Determinants of Cropping Pattern in India:
•
Economic Factors: Price and income maximization incentives, prevailing MSP, and market demand.
•
Farm Characteristics: Farm operational size (marginal vs. large holdings) influencing food crops versus high-risk commercial crops.
•
Institutional & Agrarian Structure: Land tenure security, tenancy relations, and institutional crop insurance availability.
•
Technological & Physical Inputs: Assured irrigation, certified HYV seeds, fertilizers, and power access.
•
Hence, all parameters (a, b, c, d, e, and f) collectively determine cropping patterns.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Cropping intensity in India is approximately 142%, varying significantly between irrigated states like Punjab and rainfed regions.