खालीलपैकी बरोबर वाक्य निवडा. अ) कांही रासायनिक क्रियेद्वारे वातावरणात तयार झालेला ओझोन प्रदूषकांच्या निर्मितीसाठी कारणीभूत ठरतो. ब) ओझोन हा मानवी आरोग्य व पिकांच्या वाढीसाठी हानिकारक असतो. पर्यायी उत्तरे :
EN
Choose the correct statement(s):
(a) Ozone formed in the troposphere via chemical reactions contributes to pollutant formation.
(b) Ozone is harmful to human health and crop growth.
Alternative Answers:
उत्तर: दोन्हीही बरोबर (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
तपांबरातील ओझोन (Tropospheric / Ground-level Ozone - $O_3$):
•
नायट्रोजन ऑक्साईड्स (NOx) आणि बाष्पशील सेंद्रिय संयुगे (VOCs) यांच्यातील सूर्यप्रकाशाच्या उपस्थितीत होणाऱ्या प्रकाशरासायनिक अभिक्रियांमुळे भूपृष्ठाजवळ ओझोन तयार होतो, जो 'प्रकाशरासायनिक धूर' (Photochemical Smog) निर्माण करतो (विधान अ बरोबर).
•
हा ओझोन मानवाच्या श्वसनसंस्थेवर आघात करतो (दमा, फुप्फुसाचे विकार) आणि वनस्पतींच्या पानांमधील हरितद्रव्य नष्ट करून पिकांची उत्पादकता लक्षणीयरीत्या घटवतो (विधान ब बरोबर).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
स्थितांबरातील (Stratospheric) ओझोन = 'चांगला ओझोन' (UV किरणांपासून संरक्षण).
•
तपांबरातील (Tropospheric) ओझोन = 'वाईट ओझोन' (घातक दुय्यम प्रदूषक).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both are correct (Option 3)
Key Points:
•
Tropospheric (Ground-level) Ozone ($O_3$):
•
A secondary air pollutant generated when nitrogen oxides ($NO_x$) and volatile organic compounds ($VOCs$) react photochemically in the presence of solar ultraviolet radiation, creating photochemical smog (statement a is correct).
•
Highly reactive oxidant that causes severe respiratory distress in humans and enters plant stomata, oxidizes cellular membranes, inhibits photosynthesis, and reduces crop yields (statement b is correct).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Stratospheric ozone is 'good ozone' (shields against UV-B), whereas tropospheric ozone is 'bad ozone' (toxic greenhouse gas and pollutant).