सर्वात योग्य पर्याय निवडा. बहुतेक सर्व वनस्पती उती संवर्धन ह्या प्रकाश संश्लेषणासाठी __________ असतात.
EN
Choose the most appropriate option. Most of the plant tissue cultures are __________ for photosynthesis.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (अक्षम / disabled - Heterotrophic)
स्पष्टीकरण:
•
वनस्पती ऊती संवर्धनात (Plant Tissue Culture - PTC) संवर्धित केल्या जाणाऱ्या बहुतांश पेशी, कॅलस (Callus) किंवा अवयव हे प्रकाशसंश्लेषणासाठी (Photosynthesis) अक्षम (Disabled / Incompetent) असतात.
•
या पेशींमध्ये हरितद्रव्य (Chlorophyll) नसते किंवा ते अत्यल्प व अविकसित स्वरूपात असते, तसेच संवर्धन भांड्यात (Culture vessel) कार्बन डायऑक्साइड आणि प्रकाशसंश्लेषण विकरांची कमतरता असते.
•
त्यामुळे या संवर्धित ऊती स्वतःचे अन्न स्वतः तयार करू शकत नाहीत (त्या स्वयंपोषी नसून 'परपोषी' / Heterotrophic असतात).
•
याच कारणास्तव ऊती संवर्धन माध्यमामध्ये (उदा. MS Medium) उर्जेचा बाह्य स्रोत म्हणून सुक्रोज (Sucrose - २ ते ३%) किंवा ग्लुकोज यांसारख्या साखरेचा समावेश करणे अनिवार्य असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ऊती संवर्धनातील पेशी प्रकाशसंश्लेषणासाठी अक्षम असल्याने, त्यांच्या पेशीविभाजन आणि वाढीसाठी पोषण माध्यमात 'सुक्रोज' (Sucrose) हा कार्बन आणि उर्जेचा मुख्य स्रोत म्हणून मिसळला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (disabled / heterotrophic / अक्षम)
Explanation:
•
Most plant cell and tissue cultures grown in vitro are autotrophically disabled (incompetent) with respect to photosynthesis.
•
Callus tissues and isolated cell suspensions generally lack fully functional chloroplasts, rubisco enzymes, and internal gas exchange needed for active carbon fixation.
•
Consequently, in vitro plant tissue cultures behave as heterotrophs and cannot synthesize their own organic carbohydrates photoautotrophically.
•
This physiological dependency necessitates the mandatory inclusion of an exogenous carbon and energy source, predominantly sucrose (2–3% w/v), in the nutrient culture medium (such as MS medium).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Because plant tissue cultures are photosynthetically disabled (incompetent), sucrose is supplied as the essential carbon and energy source in culture media.