टेरिडोफायटा विभागातील **'फर्न' (नेचे / Ferns)** या वनस्पतींच्या जीवनचक्राबाबत खालील वैशिष्ट्ये विचारात घ्या: (१) यांच्यात पाणी व अन्नाच्या वहनासाठी संवहनी ऊती (Xylem आणि Phloem) उपस्थित असतात. (२) यांच्यात फलनानंतर खरी बीजे (Seeds) तयार होतात. (३) यांचे प्रजनन बीजाणूंद्वारे (Spores) होते. (४) यांचे शरीर खरी मुळे, खोड (Rhizome) आणि पाने (Fronds) यांमध्ये विभक्त असते. वरीलपैकी कोणती वैशिष्ट्ये फर्नमध्ये आढळतात?
EN
Consider the following biological characteristics regarding **Ferns (Division Pteridophyta)**:
(1) Presence of vascular conducting tissues (xylem and phloem).
(2) Production of true botanical seeds following fertilization.
(3) Reproduction via microscopic spores.
(4) Plant body differentiated into true roots, stem (rhizome), and leaves (fronds).
Which of the above characteristics are authentically found in ferns?
योग्य उत्तर पर्याय (२) फक्त (१), (३) आणि (४) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
फर्नची (नेचे) वैशिष्ट्ये:
•
वैशिष्ट्य (१) सत्य आहे: फर्न हे संवहनी ऊती (Xylem व Phloem) असलेले पहिले संवहनी अपुष्प (Vascular Cryptogams) आहेत.
•
वैशिष्ट्य (३) सत्य आहे: फर्नच्या पानांच्या मागील बाजूस सोराय (Sori) मध्ये बीजाणूधानी (Sporangia) असतात, ज्यात बीजाणू (Spores) तयार होतात आणि त्यांद्वारे प्रजनन होते.
•
वैशिष्ट्य (४) सत्य आहे: यांचे शरीर जमिनीखालील खोड (Rhizome), आगंतुक मुळे (Roots) आणि पिसासारखी पाने (Fronds) यात स्पष्ट विभागलेले असते.
•
वैशिष्ट्य (२) असत्य आहे: फर्न हे अपुष्प आणि बीजरहित (Seedless Cryptogams) असतात; यांच्यात फुले, फळे किंवा बीजे कधीही तयार होत नाहीत.
•
म्हणून केवळ (१), (३) आणि (४) ही वैशिष्ट्ये फर्नमध्ये आढळतात.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, ३ आणि ४ मध्ये वैशिष्ट्य (२) (बीजे तयार होणे) समाविष्ट आहे, जे पूर्णपणे चुकीचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
फर्न (Pteridophyta) मुख्य गुणधर्म:
•
पहिली संवहनी वनस्पती (Vascular): जाइलम व फ्लोएम उपस्थित.
•
बीजरहित (Seedless): प्रजननासाठी बीजाणू (Spores).
•
सर्क्युलेट व्हेर्नेशन (Circinate vernation): तरुण पाने सुरळीसारखी गुंडाळलेली असतात.
•
प्रोथॅलस (Prothallus): बीजाणू रुजून स्वतंत्र गॅमेटोफाइट तयार होतो, ज्यावर लैंगिक अवयव (Antheridia व Archegonia) असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) Only (1), (3) and (4).
Explanation:
•
Diagnostic Traits of Ferns (Pteridophyta):
•
Trait (1) is correct: Possess differentiated conducting tissues (xylem tracheids and phloem sieve cells) making them Vascular Cryptogams.
•
Trait (3) is correct: Propagate via haploid spores produced in sporangial clusters called sori on fertile fronds (sporophylls).
•
Trait (4) is correct: Possess a differentiated sporophytic body comprising subterranean rhizomes, adventitious roots, and pinnate compound fronds.
•
Trait (2) is false: Ferns are seedless vascular plants; the evolution of true seeds occurs exclusively in Spermatophytes (Gymnosperms and Angiosperms).
•
Hence, only (1), (3), and (4) are valid.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 3, and 4 erroneously include trait (2) (seed production).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pteridophyte Evolutionary Milestones:
•
First vascular land plants.
•
Seedless: Reproduces via spores, developing into a free-living photosynthetic gametophyte called a prothallus.
•
Young leaves display circinate vernation (coiled fiddleheads).