🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

खालील सजीवांचा विचार करा: अ) जिवाणू (Bacteria) ब) विषाणू (Virus) क) अमिबा (Amoeba) ड) निल-हरित शैवाल / सायनोबॅक्टेरिया (Blue-Green Algae) वरीलपैकी कोणत्या सजीवांमध्ये 'आदिकेंद्रकी पेशी' (Prokaryotic Cells) आढळतात?

EN Consider the following biological entities: a) Bacteria b) Virus c) Amoeba d) Blue-green algae (Cyanobacteria) Which of the above possess authentic **Prokaryotic Cells**?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (अ) आणि (ब)

Only (a) and (b)

फक्त (अ) आणि (क)

Only (a) and (c)

फक्त (अ) आणि (ड)

Only (a) and (d)

(अ), (क) आणि (ड)

(a), (c) and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) फक्त (अ) आणि (ड) आहे.

स्पष्टीकरण:

• आदिकेंद्रकी पेशी (Prokaryotic Cells):

• ज्या पेशींमध्ये पटलबद्ध सुस्पष्ट केंद्रक (True Nucleus with nuclear membrane) आणि पटलबद्ध अंगके (उदा. तंतुकणिका, गॉल्गी काय, ER) नसतात, त्यांना आदिकेंद्रकी पेशी म्हणतात.

• मोनेरा (Monera) सृष्टीतील सर्व सजीव आदिकेंद्रकी असतात.

• यामध्ये जिवाणू (Bacteria - अ) आणि निल-हरित शैवाल (Blue-Green Algae किंवा सायनोबॅक्टेरिया - ड) यांचा थेट समावेश होतो.

• इतर घटकांचे स्वरूप:

• ब) विषाणू (Virus): विषाणू हे 'अपेशीय' (Acellular / Non-cellular) असतात. त्यांच्यात पेशीद्रव्य, पेशीअंगके किंवा पेशीपटल नसते; ते केवळ प्रथिन आवरण व न्यूक्लिक आम्ल (DNA किंवा RNA) चे बनलेले असतात.

• क) अमिबा (Amoeba): हा दृश्यकेंद्रकी (Eukaryotic) प्रोटिस्टा आहे; यात सुस्पष्ट केंद्रक आणि पटलबद्ध अंगके असतात.

• म्हणून फक्त (अ) आणि (ड) हेच आदिकेंद्रकी आहेत.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):

• पर्याय १, २ आणि ४ मध्ये विषाणू (अपेशीय) किंवा अमिबा (दृश्यकेंद्रकी) चा चुकीचा समावेश आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

आदिकेंद्रकी vs दृश्यकेंद्रकी:

• Prokaryote (आदिकेंद्रकी): जिवाणू, सायनोबॅक्टेरिया, मायकोप्लाझ्मा	70S रायबोझोम	केंद्रकपटल नसते	सूत्री विभाजन नसते (असूत्री / विखंडन).
• Eukaryote (दृश्यकेंद्रकी): वनस्पती, प्राणी, कवके, प्रोटिस्टा (अमीबा)	80S रायबोझोम	सुस्पष्ट केंद्रकपटल	सूत्री व अर्धसूत्री विभाजन.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) Only (a) and (d).

Explanation:

• Prokaryotic Organisms:

• Cells that lack a membrane-enclosed distinct nucleus and membrane-bound organelles (mitochondria, chloroplasts, endoplasmic reticulum).

• Comprise all members of the kingdom Monera, specifically Eubacteria (a) and Cyanobacteria / Blue-Green Algae (d).

• Genetic material is organized as a naked, circular, double-stranded DNA localized in an undefined region termed the nucleoid.

• Analysis of Distractors:

• (b) Viruses: Acellular (non-cellular) nucleoprotein complexes lacking cytoplasm and metabolic machinery; they are neither prokaryotic nor eukaryotic.

• (c) Amoeba: Single-celled eukaryote (Phylum Protozoa, Kingdom Protista) featuring a true membrane-bound nucleus and eukaryotic organelle systems.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Prokaryote vs Eukaryote Checklist:

• Prokaryotes (Monera): Bacteria, Cyanobacteria, Mycoplasma	70S ribosomes	Peptidoglycan cell wall.
• Eukaryotes: Protista, Fungi, Plantae, Animalia	80S ribosomes (70S in organelles)	Nuclear membrane present.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (अ) आणि (ब) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (अ) आणि (क) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) फक्त (अ) आणि (ड) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (३) फक्त (अ) आणि (ड)** आहे.

✗ पर्याय (4) (अ), (क) आणि (ड) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book सामान्य विज्ञान: जीवशास्त्र (पेशी व सजीव)

जीवशास्त्र हा MPSC पूर्वपरीक्षेतील अत्यंत गुणात्मक विषय आहे. यात सजीवांची रचना, पेशींची कार्ये, सजीवांचे ५ सृष्टीत वर्गीकरण आणि मानवी अवयव संस्था यावर सातत्याने विश्लेषणात्मक प्रश्न विचारले जातात.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	पेशी (Cell) हा सजीवांचा मूलभूत रचनात्मक आणि कार्यात्मक घटक आहे. १६६५ मध्ये 'रॉबर्ट हूक'ने पेशीचा शोध लावला.
2	रॉबर्ट व्हिटाकर (Robert Whittaker १९६९) यांनी सजीवांचे ५ सृष्टींमध्ये वर्गीकरण केले: १) मोनेरा, २) प्रोटिस्टा, ३) कवके (Fungi), ४) वनस्पती सृष्टी (Plantae), ५) प्राणी सृष्टी (Animalia).
3	मायटोकॉन्ड्रिया (तंतुकणिका) ला पेशीचे 'ऊर्जा केंद्र' (Powerhouse of the Cell) म्हणतात, कारण येथे ATP च्या स्वरूपात ऊर्जा तयार होते.
4	लायसोसोम (लयकारिका) यांना पेशीची 'आत्मघाती पिशवी' (Suicide Bags) म्हणतात.
5	रायबोसोम हे पेशीमध्ये प्रथिने तयार करण्याचे (Protein Synthesis) काम करतात.
6	वनस्पती पेशींमध्ये पेशीभित्तिका (Cell Wall) आणि हरितलवके (Chloroplast) असतात, जी प्राणी पेशींमध्ये नसतात.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (अ) आणि (ड)' हे असून ते 'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन