'अमीबा' (Amoeba) या आदिजीव वर्गातील प्राण्याविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: (a) तो एकपेशीय (Unicellular) सजीव असून त्याच्या शरीरात उती आणि अवयवांचा अभाव असतो. (b) तो उत्क्रांतीच्या दृष्टीने सजीव सृष्टीतील सर्वात प्राचीन व प्राथमिक रचनेचा सजीव आहे. (c) तो हालचाल करण्यासाठी आणि अन्न पकडण्यासाठी छद्मपादांचा (Pseudopodia) वापर करतो. (d) त्याच्या संपूर्ण शरीरावर पाणी आत घेण्यासाठी असंख्य सूक्ष्म छिद्रे (Ostia) असतात. वरीलपैकी कोणती विधाने **सत्य** आहेत?
EN
Consider the following biological statements regarding 'Amoeba', a microscopic organism of Subkingdom Protozoa:
(a) It is a unicellular organism devoid of true biological tissues and organ systems.
(b) In evolutionary terms, it represents one of the most primitive and ancient ancestral animal forms.
(c) It utilizes temporary protoplasmic projections called pseudopodia for locomotion and phagocytic prey capture.
(d) Its body surface is perforated with numerous minute pores (ostia) for water intake.
Which of the above statements are **correct**?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.
🔹 संकल्पनात्मक विश्लेषण:
•
विधान (a) सत्य: अमीबा हा प्रोटिस्टा / प्रोटोझोआ (आदिजीव) सृष्टीतील एकपेशीय (Unicellular) युकेरियोटिक सजीव आहे. त्याचे सर्व जीवनकार्य एकाच पेशीत चालते; त्यात उती किंवा अवयव नसतात.
•
विधान (b) सत्य: प्रोटोझोआ हे पृथ्वीवरील सजीव सृष्टीतील सर्वात आद्य आणि प्राचीन प्राणी मानले जातात.
•
विधान (c) सत्य: अमीबा पेशीद्रव्याच्या प्रसरणाने तात्पुरते बोटासारखे अवयव तयार करतो, ज्यांना छद्मपाद (Pseudopodia / खोटे पाय) म्हणतात. यांचा वापर चलनवलनासाठी आणि अन्नाला वेढून गिळंकृत करण्यासाठी (Phagocytosis) केला जातो.
•
विधान (d) असत्य: शरीरावर सूक्ष्म छिद्रे (Ostia आणि Osculum) असणे हे पोरीफेरा (स्पंज) संघाचे वैशिष्ट्य आहे, अमीबाचे नाही. अमीबामध्ये पेशीपटल (Plasma membrane) असते.
🔹 निष्कर्ष: विधाने (a), (b) आणि (c) सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अमिबामध्ये शरीरातील पाण्याचे संतुलन (ऑस्मोरेग्युलेशन / Osmoregulation) राखण्यासाठी संकोचनशील रिक्तिका (Contractile Vacuole) असते. प्रतिकूल परिस्थितीत अमीबा स्वतःभोवती कठीण आवरण तयार करतो, ज्याला 'पुटिभवन' (Encystment) म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (3)
🔹 Zoological Breakdown:
•
Statement (a) is TRUE: *Amoeba proteus* is a single-celled eukaryotic protozoan operating at the protoplasmic grade of organization without true tissues or organ systems.
•
Statement (b) is TRUE: Protozoans represent the most ancestral, primitive lineage of animal-like eukaryotic life forms.
•
Statement (c) is TRUE: Locomotion occurs via lobose pseudopodia formed by reversible cytoplasmic sol-gel transitions (amoeboid movement), also used in phagocytosis to capture prey.
•
Statement (d) is FALSE: Perforated microscopic surface pores (ostia) entering a spongocoel canal system are the defining diagnostic hallmark of Phylum Porifera (Sponges), not amoebae.
🔹 Conclusion: Statements (a), (b), and (c) are factually valid.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Freshwater amoebae regulate intracellular osmotic water pressure via a pulsating Contractile Vacuole which expels excess entering water. Marine amoebae lack contractile vacuoles.