भारतीय संघराज्यात्मक रचनेच्या (Federal Features) संदर्भातील खालील वैशिष्ट्यांचा विचार करा: (अ) केंद्र आणि राज्यांमध्ये वैधानिक अधिकारांची विभागणी (Division of Powers) (ब) देशातील सर्वोच्च कायदा असणारी लिखित राज्यघटना (Written Constitution) (क) निष्पक्ष व स्वतंत्र न्यायमंडळ (Independent Judiciary) (ड) केंद्रापेक्षा वरचढ असलेले प्रभावशाली राज्यशासन (Dominant State Government) वरीलपैकी कोणती भारतीय संघराज्याची खरी वैशिष्ट्ये आहेत?
EN
Consider the following features in the context of the Indian federal framework:
(a) Division of legislative and executive powers between Centre and States
(b) A Written Constitution serving as the supreme law of the land
(c) An Independent Judiciary
(d) A dominant State government holding superiority over the Centre
Which of the above are authentic federal features of the Indian polity?
स्पष्टीकरण (मराठी):
•
योग्य पर्याय: (१)
•
भारतीय संघराज्याची संघराज्यीय वैशिष्ट्ये (Federal Features):
1.
दुहेरी शासनव्यवस्था (केंद्र व राज्य).
2.
अधिकारांची विभागणी (Division of Powers - ७ वी अनुसूची).
3.
लिखित व सर्वोच्च राज्यघटना (Written and Supreme Constitution).
4.
राज्यघटनेची ताठरता (Rigidity for federal provisions).
5.
स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (Independent Judiciary).
6.
द्विगृही संसद (Bicameralism).
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: भारतात राज्यशासन प्रभावशाली नसून केंद्र सरकार अधिक शक्तिशाली आहे (Unitary Bias / Strong Centre).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
के. सी. व्हीअर यांनी भारतीय राज्यघटनेचे वर्णन 'अर्ध-संघराज्य' (Quasi-Federal) असे केले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation (English):
•
Correct Option: (1)
•
Federal Characteristics of the Indian Constitution:
1.
Dual polity (Union and States).
2.
Division of powers (Seventh Schedule).
3.
Written and supreme Constitution.
4.
Rigidity of federal constitutional amendment provisions.
5.
Independent Judiciary headed by the Supreme Court.
6.
Bicameralism (Rajya Sabha representing States).
•
Statement (d) is incorrect: India features a strong unitary tilt where the Union Government possesses paramount authority, rather than dominant state governments.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Constitutional jurist K. C. Wheare characterized the Indian Constitution as 'Quasi-Federal'.