खालील विधाने विचारात घ्या : अ. भारतीय राज्यघटनेच्या 108 व्या कलमानुसार संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलविली जाते. ब. लोकसभा आणि राज्यसभा यांची पहिली संयुक्त बैठक 1961 मध्ये झाली होती. क. भारतीय संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची तिसरी संयुक्त बैठक 2012 मध्ये झाली. वरीलपैकी कोणते / ती विधान / ने बरोबर आहे / त ?
EN
Consider the following statements:
a. A joint sitting of both Houses of Parliament is summoned under Article 108 of the Constitution of India.
b. The first joint sitting of the Lok Sabha and Rajya Sabha took place in 1961.
c. The third joint sitting of both Houses of the Indian Parliament was held in 2012.
Which of the statement(s) given above is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (2) अ आणि ब
संसदेच्या संयुक्त बैठकीचे विश्लेषण (कलम 108):
•
विधान (अ) बरोबर आहे: संविधानाच्या कलम 108 अन्वये सामान्य विधेयकावर दोन्ही सभागृहांमध्ये गतिरोध (Deadlock) निर्माण झाल्यास भारताचे राष्ट्रपती दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावतात.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: संसदेची पहिली संयुक्त बैठक मे 1961 मध्ये हुंडा प्रतिबंधक विधेयक, 1959 (Dowry Prohibition Bill) वर झाली होती.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: संसदेची तिसरी संयुक्त बैठक 2002 मध्ये दहशतवाद प्रतिबंधक विधेयक (POTA - Prevention of Terrorism Bill) वर झाली होती (2012 मध्ये नाही).
आजवर झालेल्या तीन संयुक्त बैठका:
1.
1961: हुंडा प्रतिबंधक विधेयक (पंतप्रधान: पं. नेहरू)
2.
1978: बँकिंग सेवा आयोग (निरसन) विधेयक (पंतप्रधान: मोरारजी देसाई)
3.
2002: पोटा विधेयक (POTA) (पंतप्रधान: अटलबिहारी वाजपेयी)
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष (कलम 118(4)) भूषवतात.
•
अपवाद: धनविधेयक (Money Bill) आणि घटनादुरुस्ती विधेयक (Constitutional Amendment Bill) यावर संयुक्त बैठक बोलावता येत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) a and b
Analysis of Joint Sitting of Parliament (Article 108):
•
Statement (a) is correct: Under Article 108 of the Constitution, the President summons a joint sitting of both Houses to resolve a deadlock over an ordinary bill.
•
Statement (b) is correct: The first joint sitting was held in May 1961 on the Dowry Prohibition Bill, 1959.
•
Statement (c) is incorrect: The third joint sitting took place in March 2002 on the Prevention of Terrorism Bill (POTA), not in 2012.
The Three Historic Joint Sittings:
1.
1961: Dowry Prohibition Bill (PM: Jawaharlal Nehru)
2.
1978: Banking Service Commission (Repeal) Bill (PM: Morarji Desai)
3.
2002: Prevention of Terrorism Bill / POTA (PM: Atal Bihari Vajpayee)
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Presided over by the Speaker of Lok Sabha (Article 118(4)).
•
No Joint Sitting: Not available for Money Bills (Article 110) or Constitutional Amendment Bills (Article 368).