MPSC Abhyas
MPSC Abhyas Academy
🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घ्या : अ) सर्वसाधारण (अमागासवर्गीय) उमेदवारास लोकसभेसाठी 25,000 रुपये आणि राज्य विधानसभेसाठी निवडणूक लढण्यासाठी 10,000 रुपये सुरक्षा अनामत रक्कम आवश्यक आहे. ब) अनुसूचित जाती/अनुसूचित जमातीच्या उमेदवारास लोकसभेसाठी 5,000 रुपये रक्कम आणि राज्य विधानसभेसाठी 2,000 रुपये सुरक्षा अनामत रक्कम भरावी लागते. क) पश्चिम बंगालमधील 2019 च्या लोकसभा निवडणूकीत एक अपवाद वगळता डाव्या आघाडीच्या सर्व उमेदवारांची सुरक्षा अनामत जप्त झाली होती. ड) पश्चिम बंगाल राज्यात डाव्या आघाडीची सत्ता सलग 1977 ते 2011 अशी एकूण 34 वर्षे होती. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने चूक आहे/त ?

EN Consider the following statements: a) A security deposit of Rs. 25,000 for Lok Sabha and Rs. 10,000 for State Legislative Assembly is required for a general (non-reserved) candidate. b) A security deposit of Rs. 5,000 for Lok Sabha and Rs. 2,000 for State Legislative Assembly is required for an SC/ST candidate. c) In the 2019 Lok Sabha elections in West Bengal, with one exception, all Left Front candidates forfeited their security deposits. d) The Left Front ruled the State of West Bengal consecutively for 34 years from 1977 to 2011. Which of the statement(s) given above is/are incorrect?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
अ आणि ब
a and b
B
अ आणि क
a and c
C
फक्त ब
Only b
D
ब, क आणि ड
b, c and d
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त ब

स्पष्टीकरण:

निवडणुकीतील सुरक्षा ठेव (Security Deposit) आणि राजकीय वस्तुस्थिती:

• विधान (अ) बरोबर आहे: लोकप्रतिनिधीत्व कायदा, १९५१ च्या कलम ३४ नुसार (२००९ च्या सुधारणेनंतर), सर्वसाधारण उमेदवारासाठी अनामत रक्कम लोकसभेसाठी रु. २५,००० आणि विधानसभेसाठी रु. १०,००० आहे.
• विधान (ब) चुकीचे आहे: अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) च्या उमेदवारांसाठी अनामत रक्कम लोकसभेसाठी रु. १२,५०० (रु. ५,००० नाही) आणि विधानसभेसाठी रु. ५,००० (रु. २,००० नाही) अशी सवलतीच्या दरात अर्धी रक्कम आहे.
• विधान (क) बरोबर आहे: २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत पश्चिम बंगालमधील ४२ जागांपैकी एका जागेचा अपवाद वगळता डाव्या आघाडीच्या (Left Front) सर्व उमेदवारांची अनामत रक्कम (१/६ मते न मिळाल्याने) जप्त झाली होती.
• विधान (ड) बरोबर आहे: पश्चिम बंगालमध्ये डाव्या आघाडीची सलग सत्ता १९७७ ते २०११ अशी तब्बल ३४ वर्षे होती (ज्योती बासू व बुद्धदेव भट्टाचार्य).

प्रश्नात चुकीचे विधान विचारले असल्याने, फक्त विधान (ब) चुकीचे आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: सुरक्षा अनामत रक्कम (RPA कलम ३४): लोकसभा - सर्वसाधारण रु. २५,०००, SC/ST रु. १२,५००; विधानसभा - सर्वसाधारण रु. १०,०००, SC/ST रु. ५,०००. एकूण वैध मतांच्या १/६ पेक्षा जास्त मते न मिळाल्यास अनामत जप्त होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Only b

Explanation:

Analysis of statutory security deposits and historical facts:

• Statement (a) is correct: Under Section 34 of RPA 1951 (as amended in 2009), the security deposit for general category candidates is Rs. 25,000 for Lok Sabha and Rs. 10,000 for Legislative Assembly.
• Statement (b) is incorrect: For SC/ST candidates, the statutory deposit is half the general amount: Rs. 12,500 for Lok Sabha (not Rs. 5,000) and Rs. 5,000 for Legislative Assembly (not Rs. 2,000).
• Statement (c) is correct: In the 2019 Lok Sabha elections in West Bengal, barring one seat, all candidates fielded by the Left Front failed to secure 1/6th of votes and forfeited their deposits.
• Statement (d) is correct: The Left Front governed West Bengal continuously for 34 years from 1977 to 2011.

Since the question asks for the incorrect statement, Only b is incorrect.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Security deposit rates under Section 34 of RPA 1951: Lok Sabha = Rs. 25,000 (SC/ST: Rs. 12,500); Assembly = Rs. 10,000 (SC/ST: Rs. 5,000). Forfeiture occurs if valid votes <= 1/6th.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अ आणि ब (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) अ आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) फक्त ब (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त ब**[/gold]
✗ पर्याय (4) ब, क आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
पोलीस उपनिरीक्षक 'अ' हे स्थानिक पंचासोबत घटनास्थळ पंचनामा करीत आहेत. तपासी ...
Dept PSI Mains 2021 सोडवून पहा ➔
खालीलपैकी कोणती चाचणी बंदुकीच्या दारूचे अंश शोधण्यासाठी केली जाते ?...
Dept PSI Mains 2017 सोडवून पहा ➔
खालीलपैकी कोणता साप बिनविषारी आहे?...
Dept PSI Mains 2017 सोडवून पहा ➔
खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत मृतदेह कुजण्याची प्रक्रिया सर्वात लवकर होईल?...
Dept PSI Mains 2017 सोडवून पहा ➔
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →