खालील विधाने विचारात घ्या : अ) अनुच्छेद-2 हे भारतीय संघाचा भाग नसलेल्या नवीन राज्यांच्या प्रवेशासंबंधी किंवा स्थापनेसंबंधी आहे. ब) अनुच्छेद-3 हे भारतीय संघाच्या अस्तित्वात असलेल्या राज्यांच्या स्थापनेसंबंधी अथवा त्यातील बदलासंबंधी आहे. क) भारतीय संसदेने राज्याचे क्षेत्रफळ, नाव आणि सीमा यामध्ये केलेले बदल संबंधीत राज्य विधीमंडळास नाकारण्याचा अधिकार आहे.. ड) राज्याच्या सीमे संदर्भातील राज्य विधीमंडळाने केलेल्या सुचनांचे/शिफारशींचे पालन करणे भारतीय संसदेवर बंधनकारक असते. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements:
a) Article 2 relates to the admission or establishment of new States that are not part of the Union of India.
b) Article 3 relates to the establishment of or changes in the existing States of the Union of India.
c) The concerned State Legislature has the right to reject alterations in area, name and boundaries made by Parliament.
d) It is mandatory for Parliament to abide by recommendations/suggestions made by the State Legislature regarding its boundaries.
Which of the statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (२) अ आणि ब हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद २ संसदेला कायद्याद्वारे भारतीय संघराज्याचा भाग नसलेल्या नवीन प्रदेशांचा संघराज्यात 'प्रवेश' (Admission) करून घेण्याचा किंवा नवीन राज्यांची 'स्थापना' (Establishment) करण्याचा अधिकार देते (उदा. १९७५ मध्ये सिक्कीमचा भारतामध्ये समावेश).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: अनुच्छेद ३ हे भारतीय संघात आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या घटकराज्यांच्या पुनर्रचनेशी संबंधित आहे. संसदेला कोणत्याही राज्याची सीमा, क्षेत्रफळ किंवा नाव बदलण्याचा अथवा नवीन राज्य निर्माण करण्याचा अधिकार आहे.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: संसदेने राज्याचे क्षेत्रफळ, सीमा किंवा नाव बदलण्याबाबत केलेल्या कायद्याला संबंधित राज्य विधिमंडळ नाकारू शकत नाही. राज्य विधिमंडळाचा सल्ला संसदेवर बंधनकारक नसतो.
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: राष्ट्रपतीने मत जाणून घेण्यासाठी राज्य विधिमंडळाकडे पाठवलेल्या विधेयकावर राज्य विधिमंडळाने केलेल्या सूचना किंवा शिफारशींचे पालन करणे संसदेवर बंधनकारक नसते. संसद त्या शिफारशी स्वीकारू शकते किंवा फेटाळू शकते.
•
म्हणून केवळ अ आणि ब ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतीय राज्यघटनेनुसार भारत हा 'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (Indestructible Union of Destructible States) आहे, कारण संसद साध्या बहुमताने कोणत्याही राज्याचे अस्तित्व किंवा सीमा बदलू शकते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2): a and b.
Explanation:
•
Statement (a) is correct: Article 2 of the Constitution empowers Parliament by law to admit into the Union, or establish, new States that were previously not part of the Union of India (e.g., the admission of Sikkim in 1975).
•
Statement (b) is correct: Article 3 deals with internal reorganisation of existing States forming part of the Union of India (formation of new States, alteration of areas, boundaries, or names of existing States).
•
Statement (c) is incorrect: The State Legislature has NO power to veto or reject alterations passed by Parliament. Its opinion is merely consultative.
•
Statement (d) is incorrect: Parliament is not bound to accept or act upon any views or recommendations expressed by the State Legislature within the stipulated period. Parliament may accept or reject them at its discretion.
•
Therefore, only statements (a) and (b) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Indian Union is characterized as an 'Indestructible Union of Destructible States', because Parliament can redraw the political map of India without the consent of the affected States by simple majority under Article 3 and Article 4.