खालील विधाने विचारात घ्या : अ) भारतीय नियोजन हे सूचक आर्थिक नियोजन आहे. ब) भारतीय नियोजन हे भौतिक नियोजन आहे. क) भारतीय नियोजन हे वित्तीय नियोजन आहे. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/आहेत ?
EN
Consider the following statements :a) Indian planning is indicative financial planning.b) Indian planning is physical planning.c) Indian planning is financial planning.Which of the above statement/s is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (फक्त अ आणि ब)
स्पष्टीकरण:
•
विधान अ बरोबर आहे: भारतीय नियोजन हे विशेषतः १९९१ च्या सुधारणांनंतर व आठव्या योजनेपासून 'सूचक आर्थिक नियोजन' (Indicative Planning) बनले आहे, जिथे राज्य खाजगी क्षेत्राला विकासाची दिशा दाखवते.
•
विधान ब बरोबर आहे: भारतीय नियोजन हे 'भौतिक नियोजन' (Physical Planning) राहिले आहे, कारण यात अन्नधान्य, पोलाद, वीज निर्मिती, सिंचन क्षमता आणि रोजगाराची प्रत्यक्ष भौतिक लक्ष्ये ठरवली जातात (उदा. महालनोबिस मॉडेल).
•
विधान क चुकीचे आहे: भारतीय नियोजन हे केवळ 'वित्तीय नियोजन' (Financial Planning) नाही; कारण निव्वळ पैशाच्या तरतुदीपेक्षा प्रत्यक्षात संसाधने आणि उत्पादन क्षमता उभारण्यावर भर दिला गेला आहे. वित्तीय नियोजन हे भौतिक नियोजनाला पूरक साधन म्हणून वापरले गेले.
त्यामुळे बरोबर विधाने फक्त अ आणि ब आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
भौतिक नियोजन: प्रत्यक्ष साधनसंपत्ती व उत्पादनाचे भौतिक प्रमाण (उदा. टन, मेगावॅट) निर्धारित करणे.
•
वित्तीय नियोजन: केवळ खर्चाची आर्थिक तरतूद करणे.
•
सूचक नियोजन: खाजगी व सार्वजनिक क्षेत्राला मार्गदर्शन व प्रोत्साहन देणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (A and B only)
Explanation:
•
Statement A is correct: Indian economic planning functions as Indicative Planning (formally since the 8th Plan in 1992), setting macroeconomic directions and guiding market agents.
•
Statement B is correct: Indian planning has historically been Physical Planning, where concrete physical production targets (metric tons of steel, foodgrains, megawatts of power, route kilometers of railways) were planned, particularly following the Mahalanobis strategy.
•
Statement C is incorrect: Indian planning is not classified purely as financial planning; financial allocation is considered a secondary facilitating mechanism to achieve real physical asset creation.
Hence, statements A and B only are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Physical Planning: Allocating and targeting real physical goods, labor, and capital equipment.
•
Indicative Planning: Guiding the private sector through macro signals and fiscal-monetary incentives.