🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2013 GS Paper-I 2013 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घ्या: (a) राजीव गांधींच्या हत्येसाठी नलिनीस फाशीची शिक्षा राज्य मंत्रिमंडळाच्या शिफारशी आणि काँग्रेस प्रमुख सोनिया गांधी यांच्या अपीलच्या आधारे जन्मठेपेत बदलण्यात आली. (b) न्यायमूर्ती के.टी. थॉमस ज्यांनी मृत्युदंडाची पुष्टी करणार्‍या सर्वोच्च न्यायालयाच्या खंडपीठाचे नेतृत्व केले होते, त्यांना आता वाटते की राजीव गांधींच्या हत्येसाठी फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आलेल्या उरलेल्या तिघांना फाशी देणे चुकीचे आहे कारण आरोपींचा पूर्ववर्ती, स्वभाव आणि चारित्र्य यांचा विचार केला गेला नव्हता.

EN Consider the following statements : (a) Nalinis death penalty for Rajiv Gandhi’s assassination was commuted to life imprisonment on the basis of a recommendation of the state cabinet and an appeal by the Congress Chief Sonia Gandhi. (b) Justice K.T. Thomas who headed the Supreme Court bench that confirmed the death rap now feels that it would be incorrect to hang the remaining three sentenced to death for Rajiv Gandhi’s assassination as the antecedents, nature and character of the acused were not considered before.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत

Both (a) and (b) are correct

(a) किंवा (b) काेणीही योग्य नाही

Neither (a) nor (b) is correct

(a) योग्य आहे (b) योग्य नाही

(a) is correct (b) is not

(b) योग्य आहे (a) योग्य नाही

(b) is correct (a) is not

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) (a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• राजीव गांधी हत्याकांड पार्श्वभूमी:

• 21 मे 1991 रोजी तामिळनाडूतील श्रीपेरुंबुदूर येथे लिट्टे (LTTE) च्या मानवी बॉम्बने भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांची हत्या केली होती.

• विधानांचे विश्लेषण:

• विधान (a) योग्य आहे:

• टाडा (TADA) न्यायालयाने 1998 मध्ये 26 आरोपींना फाशी सुनावली होती. 1999 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने त्यापैकी चार जणांची (नलिनी, मुरुगन, संथन, आणि पेरारिवलन) फाशीची शिक्षा कायम ठेवली.

• नलिनीला एका लहान मुलीची आई असल्यामुळे काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी तिच्या फाशीला विरोध करत दयेचे आवाहन केले. यानंतर तामिळनाडू मंत्रिमंडळाच्या शिफारशीवरून एप्रिल 2000 मध्ये राज्यपाल एम. फातिमा बीवी यांनी नलिनीची फाशीची शिक्षा जन्मठेपेत रूपांतरित (Commuted) केली.

• विधान (b) योग्य आहे:

• 1999 च्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठाचे नेतृत्व करणारे माजी न्यायमूर्ती के. टी. थॉमस यांनी 2013 मध्ये उघडपणे मत व्यक्त केले की उरलेल्या तिघांना (मुरुगन, संथन, पेरारिवलन) फाशी देणे अयोग्य ठरेल.

• त्यांनी स्पष्ट केले की शिक्षेच्या सुनावणीवेळी आरोपींचा कौटुंबिक पार्श्वभूमी, स्वभाव, चारित्र्य आणि 22 वर्षांहून अधिक काळ तुरुंगात काढल्यामुळे झालेला मानसिक छळ यांचा विचार केला गेला नव्हता. (पुढे 2014 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने राष्ट्रपतींच्या दयेच्या अर्जातील 11 वर्षांच्या विलंबामुळे तिघांची फाशी रद्द करून जन्मठेपेत बदलली आणि 2022 मध्ये सर्वांची सुटका झाली).

• निष्कर्ष: दोन्ही विधाने वस्तुस्थितीनुसार सत्य आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

दयायाचना आणि शिक्षेचे रूपांतरण (Pardoning Powers):

• राष्ट्रपतींचा अधिकार (कलम 72): मृत्युदंड, लष्करी न्यायालयाची शिक्षा आणि केंद्रीय कायद्यांखालील सर्व गुन्ह्यांवर क्षमादान देण्याचा अधिकार.

• राज्यपालांचा अधिकार (कलम 161): राज्य कायद्यांखालील गुन्ह्यांवर शिक्षा कमी/तहकूब करण्याचा अधिकार (परंतु राज्यपाल मृत्युदंड पूर्णपणे माफ करू शकत नाहीत, केवळ रूपांतरित किंवा स्थगित करू शकतात).

• शिक्षेच्या अंमलबजावणीत अवाजवी आणि अकथनीय विलंब (Inordinate delay) हे फाशी रद्द करण्याचे वैध घटनात्मक कारण ठरते (*शत्रुघ्न चौहान वि. युनियन ऑफ इंडिया, 2014*).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Both (a) and (b) are correct

Detailed Explanation:

• Rajiv Gandhi Assassination Case Background:

• Former Prime Minister Rajiv Gandhi was assassinated by an LTTE suicide bomber on 21 May 1991 at Sriperumbudur, Tamil Nadu.

• Evaluation of Statements:

• Statement (a) is correct:

• In May 1999, the Supreme Court confirmed the death penalty for four conspirators: Nalini Sriharan, Murugan, Santhan, and A.G. Perarivalan.

• Taking into account that Nalini had given birth to a daughter in prison, Congress President Sonia Gandhi made a humanitarian appeal urging mercy. On the recommendation of the Tamil Nadu State Cabinet, Governor M. Fathima Beevi commuted Nalini's death sentence to life imprisonment in April 2000 under Article 161.

• Statement (b) is correct:

• Former Supreme Court Justice K. T. Thomas, who had presided over the 1999 bench that upheld the death sentences, publicly stated in 2013 that hanging the remaining three convicts after over two decades in prison would be improper.

• He pointed out that their past antecedents, character, and individual nature had not been adequately considered during sentencing, and that solitary confinement awaiting execution for decades amounted to double punishment. (In 2014, the Supreme Court commuted their death sentences to life imprisonment due to an 11-year delay by the President in deciding mercy petitions, and all were released in 2022).

• Conclusion: Both statements (a) and (b) are factually correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Constitutional Pardoning Powers:

• President (Article 72): Can pardon, reprive, respite, or remit punishment in all cases involving court-martial, death sentences, or offences under Union laws.

• Governor (Article 161): Can commute, remit, or suspend death sentences under State laws, but cannot grant absolute pardon for a death sentence.

• Inordinate delay in mercy petition: Recognized as a supervening circumstance violating Article 21, entitling death convicts to commutation (*Shatrughan Chauhan v. Union of India, 2014*).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) (a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (1) (a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत

⚠️ पर्याय (2) (a) किंवा (b) काेणीही योग्य नाही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (a) योग्य आहे (b) योग्य नाही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (b) योग्य आहे (a) योग्य नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन