खालील विधाने विचारात घ्या. a. प्रा.एच.डब्लू. सिंगर यांनी म्हटले आहे की लोकसंख्या वाढीचा आर्थिक विकासाच्या दरावर सकारात्मक परिणाम होतो. b. प्रा. लिबेन्स्टाईन, लोकसंख्या वाढीचा दर दरडोई उत्पन्नाचा एक महत्वाचा निर्धारक मानतात. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/त ?
EN
Consider the following statements. a. Prof. H.W. Singer stated that population growth has a positive effect on the rate of economic growth.b. Prof. Liebenstein considers the rate of population growth as an important determinant of per capita income. Which of the above statements is/are correct?
लोकसंख्या वाढीबाबत अर्थशास्त्रज्ञांचे विचार (Singer vs Leibenstein):
१.
विधानांचे परीक्षण:
•
विधान a: प्रा. एच. डब्ल्यू. सिंगर (H. W. Singer) यांनी म्हटले आहे की लोकसंख्या वाढीचा आर्थिक विकासावर सकारात्मक परिणाम होतो — चूक. सिंगर यांच्या मते अविकसित देशांमध्ये लोकसंख्या वाढीमुळे दरडोई भांडवल उपलब्धता घटते आणि तिचा विकासावर प्रतिकूल परिणाम होतो.
•
विधान b: प्रा. हार्वे लायबेन्स्टाईन (Harvey Leibenstein) लोकसंख्या वाढीचा दर दरडोई उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा निर्धारक मानतात — बरोबर. लायबेन्स्टाईन यांनी आपल्या 'किमान अनिवार्य प्रयत्न सिद्धांतात' (Critical Minimum Effort Thesis) लोकसंख्या वाढीला विकासातील अडथळा (income-depressing factor) आणि दरडोई उत्पन्नाचा प्रमुख निर्धारक मानले आहे.
म्हणून, फक्त b योग्य आहे (पर्याय ३).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
हार्वे लायबेन्स्टाईन यांच्या 'क्रिटिकल मिनिमम एफर्ट' सिद्धांतात लोकसंख्या वाढ ही उत्पन्न कमी करणारा (Income Depressing) घटक मानली गेली आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Economic Views on Population (Singer vs Leibenstein):
1.
Analysis of Statements:
•
Statement a: Prof. H. W. Singer stated population growth positively affects economic growth — Incorrect. Singer argued that in underdeveloped economies, population growth dilutes capital formation and exerts negative pressure.
•
Statement b: Prof. Harvey Leibenstein considers population growth rate an important determinant of per capita income — Correct. In his *Critical Minimum Effort Thesis*, Leibenstein analyzed population growth as a major income-depressing agent determining per capita income.
Therefore, Only b is correct (Option 3).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Harvey Leibenstein's Critical Minimum Effort Thesis treats population growth as an income-depressing force requiring a threshold capital push.