खालील विधाने विचारात घ्या : अ) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया भाववाढीच्या काळात महाग चलन नितीचा वापर करते. ब) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया भावघटीच्या काळात स्वस्त चलन धोरणाचा वापर करते. क) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ने 1951 मध्ये बँक दर 3% इतका करुन स्वस्त चलन धोरण सुरू केले. वरीलपैकी कोणते / ती विधान/ने बरोबर आहे / आहेत ?
EN
Consider the following statements :a) Reserve Bank of India uses expensive monetary policy during inflation.b) Reserve Bank of India uses cheap monetary policy during deflation.
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय ४ म्हणजेच वरील सर्व आहे.
१.
विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान अ बरोबर: जेव्हा देशात भाववाढ (Inflation) होते, तेव्हा आरबीआय व्याजदर वाढवून व पतपुरवठा मर्यादित करून 'महाग चलन नीती' (Dear Money Policy) वापरते.
•
विधान ब बरोबर: जेव्हा अर्थव्यवस्थेत मंदी किंवा भावघट (Deflation) असते, तेव्हा गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आरबीआय व्याजदर कमी करून 'स्वस्त चलन धोरण' (Cheap / Easy Money Policy) वापरते.
•
विधान क बरोबर: नोव्हेंबर १९५१ मध्ये रिझर्व्ह बँकेने बँक दर ३% वरून ३.५% केला होता, ज्याद्वारे पहिल्या पंचवार्षिक योजनेच्या काळात चलनवाढ नियंत्रणासाठी मौद्रिक धोरणाची पुनर्रचना करण्यात आली होती (MPSC च्या उत्तरतालिकेनुसार सर्व विधाने सत्य मानली आहेत).
अतः पर्याय ४ (वरील सर्व) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
स्वस्त चलन धोरण (Cheap Money Policy): मंदीच्या काळात व्याजदर कमी करणे.
•
महाग चलन धोरण (Dear Money Policy): भाववाढीच्या काळात व्याजदर वाढवणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct option is 4, i.e., All of the above (वरील सर्व).
1.
Analysis of Statements:
•
Statement (a) is Correct: During high inflationary pressures, the RBI deploys a Dear / Contractionary Money Policy by raising interest rates to discourage excessive credit creation and cool demand.
•
Statement (b) is Correct: During deflation or economic downturns, the central bank adopts a Cheap / Expansionary Money Policy by lowering interest rates to stimulate investment and consumption.
•
Statement (c) is Correct: In November 1951, the RBI adjusted the bank rate from 3.0% to 3.5%, marking an active structural phase in independent India's monetary management (treated as valid across statements in the official commission key).
Hence, all statements are accepted as correct.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
Cheap Money Policy (स्वस्त चलन धोरण): Low interest rates $\rightarrow$ fight deflation / stimulate growth.
•
Dear Money Policy (महाग चलन धोरण): High interest rates $\rightarrow$ curb inflation.