खालील विधाने विचारात घ्या : अ) राज्यघटनेच्या कलम 280 अंतर्गत वित्त आयोगाची स्थापना केली आहे. ब) राज्यघटनेच्या कलम 275 नुसार राज्यांना मदतीच्या गरजेनुसार अनुदाने दिली जातात. क) राज्यघटनेच्या कलम 282 नुसार राज्य सरकारला कोणत्याही खाजगी उद्दिष्टासाठी केंद्र सरकार कर अनुदाने दिली जातात. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने असत्य आहे/आहेत ? पर्यायी उत्तरे :
EN
Consider the following statements : a) The Finance Commission is established under Article 280 of the Constitution. Alternative Answers:
योग्य उत्तर: (4) फक्त क
स्पष्टीकरण:
•
संविधानिक वित्तीय कलमांची पडताळणी:
•
(अ) कलम २८०: राष्ट्रपतींद्वारे दर ५ वर्षांनी 'वित्त आयोग' स्थापन केला जातो. (विधान सत्य आहे).
•
(ब) कलम २७५: संसदेच्या कायद्यानुसार राज्यांच्या गरजेनुसार संचित निधीतून वैधानिक अनुदाने (Statutory Grants-in-aid) दिली जातात. (विधान सत्य आहे).
•
(क) कलम २८२: कलम २८२ हे केंद्र किंवा राज्याला 'कोणत्याही सार्वजनिक उद्दिष्टासाठी' (Any Public Purpose) ऐच्छिक अनुदाने देण्याचा अधिकार देते; 'खाजगी उद्दिष्टासाठी' (Private Purpose) अनुदान देण्याचा कोणताही अधिकार संविधानात नाही. (विधान 'क' पूर्णपणे असत्य आहे).
•
विचारले आहे 'असत्य विधान कोणते', त्यामुळे फक्त 'क' हे असत्य विधान आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम २७५ खालील अनुदाने वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार दिली जातात, तर कलम २८२ खालील अनुदाने केंद्र सरकारच्या इच्छेनुसार (Discretionary Grants) दिली जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (4) Only c
Explanation:
•
Constitutional Articles Governing Financial Relations:
•
Statement a (Article 280): Provides for the quinquennial constitution of the Finance Commission by the President. (True).
•
Statement b (Article 275): Authorizes Parliament to make statutory grants-in-aid of the revenues of such States as Parliament may determine to be in need of assistance. (True).
•
Statement c (Article 282): Empowers the Union or a State to make discretionary grants for any "public purpose" (सार्वजनिक उद्दिष्ट), not for "private purposes". Allocating public money for private purposes is constitutionally impermissible. (False).
•
Hence, only statement (c) is false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Article 275 grants are statutory and recommended by the Finance Commission; Article 282 grants are discretionary public grants made by the Central Government.