खालील विधाने विचारात घ्या : (a) महाराष्ट्रातील रोजगार हमी योजनेची दीर्घकालीन सातत्त्यता काही अंशी या कारणामुळे होती की ह्या योजनेला संसाधनातील निम्मा हिस्सा शहरी लोकसंख्येकडून पुरवला जात होता. (b) सार्वजनिक रोजगार हमी योजना म्हणून महाराष्ट्रातील रोजगार हमी योजनेचे मूळ 1965 साली प्रायोगिक तत्त्वावर राबविलेल्या पागे योजनेमध्ये आहे. (c) 1990 मध्ये रोजगार हमी योजना फलोत्पादन विकासाशी जोडली गेली. वरीलपैकी कुठले/ली विधान/विधाने बरोबर आहे/त?
EN
Consider the following statements regarding the Employment Guarantee Scheme (EGS) in Maharashtra:
(a) The long-term sustainability of the Employment Guarantee Scheme in Maharashtra was partly due to the fact that half of the scheme's resources were provided by the urban population.
(b) As a public employment guarantee scheme, the Employment Guarantee Scheme in Maharashtra has its origins in the Page Yojana implemented on a pilot basis in 1965.
(c) In 1990, the Employment Guarantee Scheme was linked to horticulture development.
Which of the statement/s mentioned above is/are correct?
(1) Only (a) and (b)
(2) Only (b) and (c)
(3) Only (a) and (c)
(4) All three statements mentioned above
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वर उल्लेखिलेली तीनही विधाने बरोबर आहेत)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
विधान (a) बरोबर आहे: रोजगार हमी योजनेच्या (EGS) आर्थिक शाश्वततेसाठी स्वतंत्र 'रोजगार हमी निधी' (Employment Guarantee Fund) स्थापन करण्यात आला होता. या निधीमध्ये व्यावसायिक कर (Profession Tax), शहरी मालमत्ता आणि वाहनावरील उपकर यांद्वारे जमा होणाऱ्या महसुलाचा निम्मा हिस्सा शहरी भागातून येत होता आणि उर्वरित निम्मा हिस्सा राज्य शासन तिजोरीतून देत होते.
२.
विधान (b) बरोबर आहे: रोजगार हमी योजनेची मूळ संकल्पना विठ्ठल सखाराम पागे (व्ही. एस. पागे) यांनी मांडली. त्यांनी १९६५ मध्ये सांगली जिल्ह्यातील तासगाव तालुक्यात प्रायोगिक तत्त्वावर 'एकात्मिक ग्रामीण रोजगार योजना' (पागे योजना) राबवली.
३.
विधान (c) बरोबर आहे: २६ जानेवारी १९९० पासून महाराष्ट्र शासनाने रोजगार हमी योजना फलोत्पादन विकासाशी (Horticulture Development) जोडली, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या स्वतःच्या शेतात फळबाग लागवडीसाठी १००% मजुरी अनुदान मिळू लागले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
व्ही. एस. पागे यांना महाराष्ट्राच्या रोजगार हमी योजनेचे जनक मानले जाते.
•
महाराष्ट्राच्या याच मॉडेलवर आधारित केंद्र सरकारने २००५ मध्ये राष्ट्रीय पातळीवर MGNREGA (महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा) लागू केला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All three statements mentioned above)
Detailed Explanation:
1.
Statement (a) is correct: A dedicated Employment Guarantee Fund was created through specific cesses on urban property, profession tax, and luxury taxes. Roughly half of the financial resources came from the urban tax base, which was matched equally by the state government, ensuring long-term fiscal sustainability.
2.
Statement (b) is correct: The pioneer of the Employment Guarantee Scheme was V. S. Page. In 1965, he initiated a pilot scheme (popularly known as the 'Page Scheme') in Tasgaon taluka of Sangli district.
3.
Statement (c) is correct: On 26 January 1990, the Government of Maharashtra innovatively linked EGS with Horticulture Development on farmers' private lands, offering up to 100% subsidy on wages to encourage fruit plantations.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
V. S. Page is revered as the Father of the Employment Guarantee Scheme.
•
Maharashtra's EGS (enacted via the Maharashtra Employment Guarantee Act, 1977) served as the blueprint for the national MGNREGA Act, 2005.