खालील विधाने विचारात घ्या : अ) भारताच्या राष्ट्रपतीस महाभियोगाच्या प्रक्रियेद्वारे पदावरुन दूर केले जावू शकते. महाभियोग प्रक्रियेसाठी अनुच्छेद 61 मध्ये फक्त गैरवर्तणूक आणि अकार्यक्षमता ही दोनच कारणे नमूद केलेली आहेत. ब) महाभियोगाचा ठराव संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये विशेष बहुमताने मंजूर होणे आवश्यक असते म्हणजेच प्रत्येक सभागृहाच्या एकूण सभासद संख्येच्या (निम्म्या पेक्षा जास्त) बहुमताने आणि हजर राहून मतदान करणाऱ्या दोन-तृतीयांश सभासदांच्या बहुमताने. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements:
a) The President of India can be removed from office through the impeachment process. Article 61 mentions only 'misbehavior' and 'incapacity' as the two grounds for impeachment.
b) The impeachment resolution must be passed in both Houses of Parliament by a special majority, that is, a majority of the total membership (more than half) of each House and a majority of not less than two-thirds of the members present and voting.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (4) दोन्हीही विधाने चूकीची
सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:
राष्ट्रपतींवरील महाभियोग प्रक्रिया (अनुच्छेद 61):
1.
विधान (अ) चुकीचे आहे: अनुच्छेद 61 मधील महाभियोगाचे एकमेव कारण 'संविधानाचा भंग' (Violation of the Constitution) हे आहे. 'गैरवर्तणूक' आणि 'अकार्यक्षमता' ही कारणे न्यायाधीशांना पदावरून दूर करण्यासाठी असतात.
2.
विधान (ब) चुकीचे आहे: महाभियोगाचा ठराव मंजूर होण्यासाठी संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाच्या एकूण सदस्य संख्येच्या २/३ (Two-thirds of Total Membership) बहुमताची आवश्यकता असते (हजर व मतदान करणाऱ्यांच्या २/३ नव्हे).
त्यामुळे दोन्ही विधाने चुकीची आहेत (पर्याय 4).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
महाभियोगाचे एकमेव कारण = संविधानाचा भंग (Violation of the Constitution)
•
आवश्यक बहुमत = सभागृहाच्या एकूण सदस्य संख्येच्या २/३ बहुमत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Both statements are incorrect
Detailed Constitutional Analysis:
Impeachment under Article 61:
1.
Statement (a) is incorrect: The sole ground is 'Violation of the Constitution', not misbehavior or incapacity.
2.
Statement (b) is incorrect: The resolution must be passed by not less than two-thirds of the TOTAL membership of each House, not two-thirds of members present and voting.
Therefore, both statements are incorrect (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Sole Ground: Violation of the Constitution
•
Majority: 2/3rd of the total membership of each House.