खालील विधाने विचारात घ्या. अ) भारताच्या राष्ट्रपतींची निवड लोकसभा व राज्यसभेच्या सदस्यांकडून केली जाते. ब) भारताचे राष्ट्रपती लोकसभा बरखास्त करू शकतात. क) भारताचे राष्ट्रपती संसदेला संबोधित करू शकतात. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
EN
Consider the following statements:
a) The President of India is elected by all members of the Lok Sabha, Rajya Sabha, and State Legislative Assemblies.
b) The value of vote of each Member of Parliament is equal to the total value of votes of all State MLAs divided by the total number of elected members of both Houses of Parliament.
c) The system of proportional representation by means of a single transferable vote is used in the presidential election.
Which of the above statements is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (2) ब आणि क
सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 54 नुसार, राष्ट्रपतींच्या निर्वाचक मंडळात केवळ 'निर्वाचित सदस्य' (Elected Members) समाविष्ट असतात. संसदेचे आणि विधानसभांचे नामनिर्देशित (Nominated) सदस्य यात भाग घेत नाहीत. विधानात 'सर्व सदस्यांद्वारे' म्हटले असल्याने ते अयोग्य ठरते.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: अनुच्छेद 55(2)(c) नुसार, प्रत्येक संसद सदस्याच्या (खासदाराच्या) मताचे मूल्य काढण्यासाठी सर्व राज्यांच्या निर्वाचित आमदारांच्या एकूण मतांच्या मूल्याला संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या एकूण निर्वाचित सदस्यांच्या संख्येने भागले जाते.
•
विधान (क) बरोबर आहे: अनुच्छेद 55(3) नुसार, राष्ट्रपती पदाची निवडणूक प्रमाणशीर प्रतिनिधित्वाच्या एकल संक्रमणीय मत पद्धतीने (Proportional Representation by means of Single Transferable Vote) आणि गुप्त मतदानाद्वारे घेतली जाते.
म्हणून फक्त विधाने ब आणि क बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
निर्वाचक मंडळ (अनुच्छेद 54):
•
लोकसभा व राज्यसभेचे केवळ निर्वाचित सदस्य.
•
राज्यांच्या विधानसभांचे केवळ निर्वाचित सदस्य.
•
दिल्ली व पुडुचेरी विधानसभांचे केवळ निर्वाचित सदस्य (70 वी घटनादुरुस्ती 1992).
•
वगळलेले: नामनिर्देशित सदस्य + विधानपरिषदांचे (MLC) सर्व सदस्य.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) b and c
Detailed Constitutional Analysis:
•
Statement (a) is incorrect: Under Article 54, the President is elected only by the elected members of both Houses of Parliament and elected members of State Legislative Assemblies (including Delhi and Puducherry). Nominated members are excluded. Thus, the phrase "all members" makes this statement false.
•
Statement (b) is correct: Under Article 55(2)(c), the vote value of an elected MP is calculated by dividing the total value of votes assigned to all elected MLAs of all states by the total number of elected MPs of both Houses.
•
Statement (c) is correct: Under Article 55(3), the election is held in accordance with the system of proportional representation by means of the single transferable vote and voting is by secret ballot.
Therefore, statements b and c are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Electoral College (Art. 54):
•
ONLY elected members of Lok Sabha and Rajya Sabha.
•
ONLY elected members of State Legislative Assemblies.
•
ONLY elected members of Delhi & Puducherry Assemblies (70th Amendment Act, 1992).
•
Excluded: Nominated members of Parliament & Assemblies; all Legislative Council (MLC) members.