खालील विधाने विचारात घ्या. अ) अनुच्छेद-361 अनुसार राज्यपाल आपल्या पदाच्या अधिकारांच्या वापराबद्दल आणि कर्तव्यांच्या पालनाबद्दल केलेल्या कृतीबद्दल कोणत्याही न्यायालयास उत्तरदायी असणार नाही. ब) राज्यपाल आपल्या पदावर जोपर्यंत आहे तोपर्यंत त्यांच्या विरुद्ध कोणत्याही स्वरुपाची फौजदारी कार्यवाही करता येणार नाही अथवा चालू ठेवता येणार नाही. क) राष्ट्रपती पद हे कार्यात्मकतेपेक्षा अधिक समारंभात्मक आहे परंतु राज्यपालपद हे समारंभात्मक त्याचप्रमाणे कार्यात्मक देखील आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements:
(a) Under Article 361, the Governor shall not be answerable to any court for the exercise and performance of the powers and duties of his office or for any act done.
(b) No criminal proceedings whatsoever shall be instituted or continued against the Governor in any court during his term of office.
(c) The office of the President is more ceremonial than functional, but the office of the Governor is ceremonial as well as functional.
Which of the above statement(s) is/are correct?
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, ब आणि क
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधानांची सविस्तर तपासणी:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: संविधानाच्या अनुच्छेद ३६१(१) नुसार, राज्यपाल आपल्या पदाच्या अधिकारांचा वापर करताना व कर्तव्ये पार पाडताना केलेल्या कोणत्याही कृतीबद्दल कोणत्याही न्यायालयास उत्तरदायी नसतात.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: अनुच्छेद ३६१(२) नुसार, राज्यपालांच्या कार्यकाळात त्यांच्याविरुद्ध कोणत्याही न्यायालयात कोणतीही फौजदारी कार्यवाही (Criminal proceedings) दाखल करता येत नाही किंवा चालू ठेवता येत नाही.
•
विधान (क) बरोबर आहे: राज्यघटनेनुसार राष्ट्रपतींना स्वतःचे वैधानिक विवेकाधिकार (Discretionary powers) दिलेले नाहीत; ते नेहमी केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने बांधलेले असतात (कलम ७४). याउलट, राज्यपालांना कलम १६३(१) व (२) अन्वये संविधानाने काही स्वेच्छाधीन / विवेकाधीन अधिकार दिले आहेत. त्यामुळे राष्ट्रपतीपद अधिक समारंभात्मक आहे, परंतु राज्यपालपद हे समारंभात्मक तसेच कार्यात्मक (Functional) देखील आहे.
•
त्यामुळे अ, ब आणि क ही तिन्ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम ३६१: राष्ट्रपती व राज्यपालांना अधिकारांच्या वापराबाबत संपूर्ण न्यायालयीन संरक्षण आणि कार्यकाळात फौजदारी कारवाईपासून मुक्ती.
•
कलम १६३(१): राज्यपालांना घटनात्मक स्वेच्छाधिकार असल्याने त्यांचे पद 'कार्यात्मक' बनते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) (a), (b) and (c)
Detailed Analysis:
•
Evaluation of Statements:
•
Statement (a) is correct: Under Article 361(1), the Governor is not answerable to any court for the exercise and performance of the powers and duties of his office.
•
Statement (b) is correct: Under Article 361(2), no criminal proceedings whatsoever shall be instituted or continued against the Governor in any court during his term of office.
•
Statement (c) is correct: Unlike the President who is bound by ministerial advice under Article 74, the Governor is endowed with express constitutional discretion under Article 163(1) & (2). Thus, while the President's role is largely ceremonial, the Governor's office is both ceremonial and functional.
•
Therefore, statements (a), (b), and (c) are all correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Article 361: Official immunity and complete protection from criminal proceedings during tenure.
•
Article 163: Governor's constitutional discretion makes the office functional.