खालील विधाने विचारात घेऊन अचूक (योग्य) विधान/विधाने ओळखा: (अ) समस्थानिकांचे (Isotopes) रासायनिक गुणधर्म सारखे असतात. (ब) समभारांचे (Isobars) भौतिक गुणधर्म सारखे असतात.
EN
Consider the following statements and identify the correct statement(s):
(A) Isotopes have identical chemical properties.
(B) Isobars have identical physical properties.
बरोबर उत्तर पर्याय (१) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: समस्थानिके (Isotopes) म्हणजे एकाच मूलद्रव्याचे अणू, ज्यांचा अणुअंक ($Z$) समान असतो परंतु अणुवस्तुमानांक ($A$) भिन्न असतो. अणुअंक समान असल्याने त्यांचे इलेक्ट्रॉनिक संरूपण व संयुजा इलेक्ट्रॉन्स सारखेच असतात. रासायनिक अभिक्रिया या संयुजा इलेक्ट्रॉन्सवर अवलंबून असल्याने समस्थानिकांचे रासायनिक गुणधर्म पूर्णपणे सारखे असतात (मात्र वस्तुमान भिन्न असल्याने भौतिक गुणधर्मांत काही फरक पडतो).
•
विधान (ब) चूक आहे: समभार (Isobars) म्हणजे वेगवेगळ्या मूलद्रव्यांचे अणू, ज्यांचा अणुवस्तुमानांक ($A$) समान असतो परंतु अणुअंक ($Z$) भिन्न असतो (उदा. $_{18}^{40}Ar$ आणि $_{20}^{40}Ca$). वेगवेगळी मूलद्रव्ये असल्याने त्यांचे भौतिक तसेच रासायनिक गुणधर्म दोन्हीही भिन्न असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
समस्थानिके (Isotopes) = समान रासायनिक गुणधर्म; समभार (Isobars) = भिन्न रासायनिक व भिन्न भौतिक गुणधर्म; समन्यूट्रॉनिक (Isotones) = समान न्यूट्रॉन संख्या असणारे भिन्न अणू.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1).
Explanation:
•
Statement (A) is correct: Isotopes are atoms of the same element having the same atomic number ($Z$) but different mass numbers ($A$). Because they share identical atomic numbers, they possess identical electronic configurations and valence electrons. Since chemical reactivity is dictated by valence electrons, isotopes exhibit identical chemical properties.
•
Statement (B) is incorrect: Isobars are atoms of different elements having the same mass number ($A$) but different atomic numbers ($Z$) (e.g., $_{18}^{40}Ar$ and $_{20}^{40}Ca$). Since they represent entirely different elements with different electron configurations and nuclear structures, both their chemical and physical properties are completely different.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Summary of atomic variants: Isotopes = same $Z$, identical chemical behavior; Isobars = same $A$, completely different chemical and physical properties; Isotones = same number of neutrons ($A - Z$).