🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घ्या: विधान (A): महाराष्ट्र पठारावरील बहुतांश नदी खोऱ्यांमध्ये काळी कसदार 'रेगुर मृदा' (Black Cotton Soil) मोठ्या प्रमाणावर आढळते. कारण (R): ही मृदा दख्खनच्या बेसाल्ट या अग्निजन्य खडकाच्या दीर्घकालीन अपक्षय व रासायनिक विघटनामुळे तयार झालेली आहे. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा:

EN Consider the following statements: **Assertion (A):** Rich and fertile black 'Regur Soil' (Black Cotton Soil) is extensively distributed across most river basins of the Maharashtra Plateau. **Reason (R):** This soil is formed by the in-situ weathering and chemical decomposition of basaltic igneous rocks of the Deccan Traps. Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(A) आणि (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अचूक कारण आहे.

Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A).

(A) आणि (R) दोन्ही सत्य आहेत, परंतु (R) हे (A) चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.

Both (A) and (R) are true, but (R) is not the correct explanation of (A).

(A) सत्य आहे, परंतु (R) असत्य आहे.

(A) is true, but (R) is false.

(A) असत्य आहे, परंतु (R) सत्य आहे.

(A) is false, but (R) is true.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय 1 ((A) आणि (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अचूक कारण आहे).

सविस्तर मृदा विश्लेषण:

• विधान (A) सत्य आहे: महाराष्ट्र पठाराच्या सुमारे ७५% ते ८०% भागावर काळी मृदा आढळते, जिला स्थानिक भाषेत 'रेगुर' आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर 'ट्रॉपिकल चेर्नोझेम' (Tropical Chernozem) म्हणतात. कापसाच्या उत्तम उत्पादनासाठी ही सर्वात पोषक असल्याने हिला 'कापसाची काळी मृदा' म्हटले जाते.

• कारण (R) सत्य आहे व अचूक स्पष्टीकरण आहे: ही मृदा स्थानिक जागीच मूळ खडकाच्या विदारणाने तयार झालेली अवशिष्ट मृदा (Residual Soil / In-situ) आहे. ज्वालामुखीच्या लाव्हापासून बनलेल्या बेसाल्ट खडकातील लोह, मॅग्नेशियम आणि टिटॅनिफेरस मॅग्नेटाइटच्या विघटनामुळे या मातीला गडद काळा रंग प्राप्त होतो. तसेच यात 'माँटमोरिलोनाइट' या चिकणमातीच्या खनिजामुळे ओलावा टिकवून ठेवण्याची प्रचंड क्षमता (High Moisture Retention) असते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

रेगुर मृदेचे रासायनिक गुणधर्म: यात लोह, चुनखडी, कॅल्शियम, पोटॅश आणि ॲल्युमिनियमचे प्रमाण भरपूर असते; परंतु नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि सेंद्रिय द्रव्यांची (ह्युमस) कमतरता असते. कोरड्या हंगामात या मातीला मोठ्या भेगा पडतात (Self-ploughing soil).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 1 (Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A)).

Detailed Pedological Analysis:

• Assertion (A) is true: Black regur soil covers roughly 75-80% of the Maharashtra plateau, dominating the valleys of the Godavari, Bhima, Krishna, and Tapi rivers.

• Reason (R) is true and correctly explains (A): It is a classic zonal, residual soil (in-situ) formed directly by the chemical decomposition of basic basalt rock. Its black coloration derives from titaniferous magnetite and colloidal hydrated iron silicates.

• Dominated by the clay mineral montmorillonite, it swells when wet and shrinks upon drying, producing wide desiccation cracks ('self-ploughing' mechanism) with exceptional moisture retention.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Regur soil is rich in iron, lime, calcium, magnesium, and potash, but is characteristically deficient in nitrogen, phosphorus, and organic matter (humus).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) (A) आणि (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अचूक कारण आहे. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय 1 ((A) आणि (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अचूक कारण आहे)**.

⚠️ पर्याय (2) (A) आणि (R) दोन्ही सत्य आहेत, परंतु (R) हे (A) चे अचूक स्पष्टीकरण नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (A) सत्य आहे, परंतु (R) असत्य आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (A) असत्य आहे, परंतु (R) सत्य आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(A) आणि (R) दोन्ही सत्य असून (R) हे (A) चे अचूक कारण आहे.' हे असून ते 'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'महाराष्ट्राचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन