भारतातील बेरोजगारीच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान खरे नाही?
EN
In the context of unemployment in India, which of the following statements is NOT true?
भारतातील बेरोजगारीच्या संदर्भातील विधाने:
•
पर्याय १ (सत्य): भारतात शेती क्षेत्रात अजूनही मोठ्या प्रमाणावर छुपी/प्रच्छन्न बेरोजगारी (Disguised Unemployment) अस्तित्वात आहे.
•
पर्याय २ (असत्य/खरे नाही): 'भारतात चक्रीय बेरोजगारी आहे' हे विधान खरे नाही. चक्रीय बेरोजगारी (Cyclical Unemployment) ही भांडवली व विकसित देशांमध्ये व्यापार चक्रातील मंदीमुळे (Deficiency of effective demand) उद्भवते. भारतासारख्या विकसनशील देशात बेरोजगारीचे मुख्य कारण मंदी नसून भांडवलाचा अभाव आणि संरचनात्मक त्रुटी हे आहे.
•
पर्याय ३ (सत्य): भारतातील बेरोजगारी मुख्यत्वेकरून संरचनात्मक (Structural) आहे.
•
पर्याय ४ (सत्य): भारतात रोजगाराची अधिकृत आकडेवारी गोळा करणारी NSSO ही अग्रगण्य संस्था आहे.
म्हणून खरे नसलेले विधान: भारतात चक्रीय बेरोजगारी आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील बेरोजगारी ही 'संरचनात्मक' आणि 'प्रच्छन्न' असते; ती विकसित देशांप्रमाणे 'चक्रीय' नसते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Analysis of statements regarding unemployment in India:
•
Option 1 (True): Disguised unemployment remains heavily prevalent in Indian agriculture where marginal productivity of excess farm labor is zero.
•
Option 2 (NOT true): The statement 'Cyclical unemployment exists in India' is incorrect. Cyclical unemployment occurs in advanced capitalist market economies due to fluctuations in the trade cycle and deficient effective demand. In India, unemployment is chronic and structural, not cyclical.
•
Option 3 (True): Unemployment in India is predominantly structural, stemming from capital deficiency and technological/skill mismatch.
•
Option 4 (True): NSSO (now NSO under MoSPI) is the premier agency responsible for large-scale quinquennial employment-unemployment surveys in India.
Hence, the statement that is not true is: Cyclical unemployment exists in India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India's unemployment is structural and disguised. Cyclical unemployment is typical of developed economies, not developing agrarian nations.