व्यापार चक्रांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या. a. एकापाठोपाठ एक अशा येणाऱ्या आर्थिक क्रियातील वाढ आणि घसरणीच्या अवस्थांना व्यापार चक्रे असे म्हटले जाते. b. केन्सच्या मते, आर्थिक क्रियातील चढउतार हे एकूण प्रभावी मागणीतील चढउतारांमुळे निर्माण होतात. c. सर्वसाधारणपणे व्यापार चक्राच्या तीन अवस्था असतात त्या म्हणजे वाढ, शिखर आणि घसरण वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
EN
Consider the following statements regarding business cycles. a. Successive booms and busts in economic activity are called business cycles.b. According to Keynes, fluctuations in economic activity are caused by fluctuations in aggregate effective demand.c. Generally, there are three phases of a business cycle namely growth, peak and trough Which of the following statements is correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (1) a आणि b बरोबर आहेत
सविस्तर स्पष्टीकरण:
1.
विधान a बरोबर आहे: अर्थव्यवस्थेत उत्पादन, रोजगार, व्यापार आणि नफा यांमध्ये एकापाठोपाठ एक येणाऱ्या तेजी (Boom) आणि मंदीच्या (Recession/Depression) चक्राकार चढ-उतारांना 'व्यापार चक्रे' (Business Cycles / Trade Cycles) म्हटले जाते.
2.
विधान b बरोबर आहे: जॉन मेनार्ड केन्स (J.M. Keynes) यांच्या मते, अर्थव्यवस्थेतील आर्थिक क्रियांचे चढउतार हे प्रामुख्याने एकूण प्रभावी मागणीतील (Aggregate Effective Demand) चढउतारांमुळे निर्माण होतात.
3.
विधान c चुकीचे आहे: सर्वसाधारणपणे व्यापार चक्राच्या चार प्रमुख अवस्था (Four Phases) मानल्या जातात:
•
१. तेजी / विस्तार (Expansion)
•
२. घसरण (Recession)
•
३. मंदी / तळ (Trough / Depression)
•
४. पुनरुज्जीवन (Recovery)
(फक्त तीन अवस्था नसतात).
त्यामुळे विधाने a आणि b बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
व्यापार चक्राचे सिद्धांत:
•
केन्स: प्रभावी मागणीतील चढउतार.
•
शुम्पीटर: नाविन्यता / नवप्रवर्तन सिद्धांत (Innovation Theory).
•
हॉत्रे: शुद्ध मौद्रिक सिद्धांत (Purely Monetary Theory).
•
हिक्स: गुणक आणि प्रवेग यांची परस्पर क्रिया.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) a and b are correct
Detailed Explanation:
1.
Statement a is correct: Business cycles refer to regular rhythmic fluctuations in aggregate economic activities (output, income, employment, and trade) marked by alternating periods of prosperity and depression.
2.
Statement b is correct: According to J.M. Keynes, cyclical economic fluctuations are directly caused by oscillations in aggregate effective demand (driven primarily by volatile business investment expectations).
3.
Statement c is incorrect: Standard economic theory identifies four distinct phases of the business cycle: (1) Expansion/Prosperity, (2) Peak/Recession, (3) Trough/Depression, and (4) Recovery/Revival (not just three).
Therefore, statements a and b are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Leading Theories of Business Cycles:
•
Keynes: Fluctuations in aggregate effective demand.
•
Schumpeter: Innovations by entrepreneurs.
•
Hawtrey: Purely monetary phenomenon (bank credit).
•
Hicks: Interaction of multiplier and accelerator.