🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

पेशी सिद्धांत आणि पेशीविभाजन (Cell Division) यांविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: (a) पेशी विभाजनात निर्माण होणाऱ्या सर्व नव्या पेशी या निर्जीव घटकांपासून पूर्णतः नव्याने तयार होतात. (b) सर्व नवीन पेशी या अगोदरपासून अस्तित्वात असलेल्या जुन्या जनक पेशींच्या (Pre-existing cells) विभाजनातूनच बनतात. (c) पेशी विभाजन प्रक्रियेमुळे सजीवांमध्ये शारीरिक वृद्धी न होता पेशींचा केवळ विनाश घडतो. वरीलपैकी कोणते विधान अचूक (सत्य) आहे?

EN Consider the following statements regarding Cell Theory and Cell Division: (a) In cell division, all new cells arise completely de novo from non-living matter. (b) All new cells originate exclusively from pre-existing parent cells through cell division. (c) The process of cell division causes atrophy and degeneration in organisms without promoting any physical growth. Which of the above statements is accurate (true)?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
केवळ विधान (a)
Only statement (a)
B
केवळ विधान (b)
Only statement (b)
C
केवळ विधाने (a) आणि (c)
Only statements (a) and (c)
D
विधाने (a), (b) आणि (c) सर्व
All statements (a), (b), and (c)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.

🔹 संकल्पनात्मक स्पष्टीकरण:

• १८३८-३९ मध्ये एम. जे. श्लायडेन आणि थिओडोर श्वान यांनी पेशी सिद्धांत (Cell Theory) मांडला, ज्यानुसार सर्व सजीव पेशींचे बनलेले असतात.
• १८५५ मध्ये जर्मन शास्त्रज्ञ रुडॉल्फ विरशॉ (Rudolf Virchow) यांनी पेशी सिद्धांताचा विस्तार करत 'ओम्निस सेल्युला-ए-सेल्युला' (Omnis cellula e cellula) हे जगप्रसिद्ध तत्त्व मांडले.
• याचा अर्थ असा की: "सर्व नवीन पेशी या अगोदरपासून अस्तित्वात असलेल्या जुन्या (जनक) पेशींच्या विभाजनातूनच निर्माण होतात." त्यामुळे विधान (b) हे पूर्णपणे अचूक आहे.

🔹 इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• विधान (a) चुकीचे: पेशी कधीही निर्जीव पदार्थांतून उत्स्फूर्तपणे तयार होत नाहीत.
• विधान (c) चुकीचे: पेशी विभाजनामुळेच सजीवांमध्ये शारीरिक वृद्धी (Growth), विकास, जखमा भरणे आणि पुनरुत्पादन शक्य होते.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• पेशी सिद्धांताला सर्वात मोठा अपवाद विषाणू (Viruses) मानले जातात, कारण विषाणूंमध्ये पेशीरचना नसते आणि ते यजमान पेशीबाहेर निर्जीवासारखे असतात.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Correct Answer: Option (2)

🔹 Conceptual Explanation:

• Schleiden and Schwann (1838–39) originally formulated the Classical Cell Theory stating that all living entities are made of cells.
• In 1855, German pathologist Rudolf Virchow completed the modern cell theory by enunciating the celebrated biological dictum: 'Omnis cellula e cellula'.
• This principle dictates that all new cells arise strictly from the division of pre-existing living cells. Hence, Statement (b) is unequivocally correct.

🔹 Distractor Analysis:

• Statement (a) is false: Spontaneous generation of living cells from non-living matter (abiogenesis) was disproved by Louis Pasteur.
• Statement (c) is false: Mitotic cell division is the direct basis of organismal growth, tissue repair, healing, and developmental morphogenesis.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Viruses are classical exceptions to the Cell Theory because they lack an autonomous cellular organization, membrane, and metabolic machinery, behaving as inert crystalline nucleoproteins outside living hosts.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) केवळ विधान (a) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) केवळ विधान (b) (अचूक उत्तर): ✅ **योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.**
⚠️ पर्याय (3) केवळ विधाने (a) आणि (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) विधाने (a), (b) आणि (c) सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी
quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →