'सार्वजनिक उपक्रम समिती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या. अ) तिची स्थापना तत्कालीन अर्थमंत्री जॉन मथाई यांच्या शिफारशीनुसार 1950 साली झाली. ब) सध्या या समितीत 15 सदस्य आहेत (लोकसभेतून-10 आणि राज्यभेतील-5) क) तिच्या राज्यसभेतून आलेल्या सदस्यांची अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती होवू शकते. ड) घटनात्मकदृष्ट्या या समितीचे अहवाल हे शासनावर बंधनकारक असतात. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?
EN
Consider the following statements regarding the 'Committee on Public Undertakings':
a) It was established in 1950 on the recommendation of then Finance Minister John Mathai.
b) Currently, this committee has 15 members (10 from Lok Sabha and 5 from Rajya Sabha).
c) A member from the Rajya Sabha can be appointed as its Chairperson.
d) Constitutionally, the reports of this committee are binding on the government.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी एकही नाही
सविस्तर विश्लेषण:
सार्वजनिक उपक्रम समितीबाबत (Committee on Public Undertakings - COPU) दिलेली सर्व विधाने चुकीची आहेत:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: या समितीची स्थापना १९५० मध्ये जॉन मथाई यांच्या शिफारशीने नव्हे, तर १९६४ मध्ये कृष्ण मेनन समितीच्या (Krishna Menon Committee) शिफारशीनुसार झाली. (१९५० मध्ये अंदाज समिती स्थापन झाली होती).
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: सध्या या समितीत १५ सदस्य नसून २२ सदस्य (१५ लोकसभेतून आणि ७ राज्यसभेतून) आहेत (१९७४ पासून २२ सदस्य).
•
विधान (क) चुकीचे आहे: या समितीचा अध्यक्ष केवळ आणि केवळ लोकसभेच्या सदस्यांमधूनच लोकसभा अध्यक्षांद्वारे नियुक्त केला जातो; राज्यसभेचा सदस्य अध्यक्ष बनू शकत नाही.
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: संसदेच्या सर्व समित्यांप्रमाणेच या समितीचे अहवाल व शिफारशी या सल्लागार स्वरूपाच्या (Advisory) असतात, शासनावर कायदेशीररीत्या बंधनकारक नसतात.
सर्व विधाने चुकीची असल्याने पर्याय (४) 'वरीलपैकी एकही नाही' हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
सार्वजनिक उपक्रम समितीचे ४ मुख्य नियम:
१.
स्थापना: १९६४ (कृष्ण मेनन समिती).
२.
सदस्यसंख्या: २२ (१५ लोकसभा + ७ राज्यसभा).
३.
अध्यक्ष: नेहमी लोकसभेचाच सदस्य असतो.
४.
शिफारशी: सल्लागार स्वरूपाच्या (शासनावर बंधनकारक नाहीत).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) None of the above
Detailed Analysis:
All four statements regarding the Committee on Public Undertakings are factually incorrect:
•
Statement (a) is incorrect: Established in 1964 on the recommendation of the Krishna Menon Committee (not 1950 John Mathai).
•
Statement (b) is incorrect: Currently composed of 22 members (15 from Lok Sabha and 7 from Rajya Sabha), not 15.
•
Statement (c) is incorrect: The Chairperson is appointed strictly from amongst Lok Sabha members only by the Speaker; a Rajya Sabha member cannot be Chairman.
•
Statement (d) is incorrect: The reports and recommendations of the committee are advisory in nature, not legally binding on the Government.
Therefore, none of the statements is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
COPU: Established 1964, 22 members (15 LS + 7 RS), Chairman strictly from Lok Sabha, recommendations advisory.