सराव प्रश्नपत्रिका (Full Mock Tests) MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत कर्तव्यांच्या (Fundamental Duties) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (i) मूलभूत कर्तव्यांची न्यायालयातून थेट सक्ती (Justiciable enforcement) करता येते. (ii) मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश राज्यघटनेत (भाग IV-A, कलम ५१A) करण्यात आला आहे. (iii) मूलभूत कर्तव्ये केवळ भारतीय नागरिकांनाच लागू होतात, परकीय नागरिकांना नाही. वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा:

EN Consider the following statements regarding Fundamental Duties in the Constitution of India: (i) Fundamental Duties are directly enforceable by courts (Justiciable). (ii) Fundamental Duties are incorporated in the Constitution (Part IV-A, Article 51A). (iii) Fundamental Duties apply exclusively to Indian citizens, not to foreigners. Identify the correct statements:
A
केवळ विधान (i) Statement (i) only
B
केवळ विधान (iii) Statement (iii) only
✓
विधाने (ii) आणि (iii) Statements (ii) and (iii)
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
D
विधाने (i), (ii) आणि (iii) (सर्व) Statements (i), (ii), and (iii) (All)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

मूलभूत कर्तव्ये (Fundamental Duties) - सविस्तर विश्लेषण:

१. विधानांची छाननी:
• विधान (i) अयोग्य: मूलभूत कर्तव्ये ही 'अन्यायप्रविष्ट' (Non-justiciable) आहेत. त्यांच्या उल्लंघनाविरुद्ध थेट न्यायालयात जाऊन त्यांची सक्ती करता येत नाही (जोपर्यंत संसदेने त्यासाठी स्वतंत्र कायदा केलेला नाही, उदा. राष्ट्रगौरव अपमान निवारण कायदा).
• विधान (ii) योग्य: ४२ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ द्वारे संविधानात भाग IV-A आणि कलम ५१A जोडून मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश करण्यात आला.
• विधान (iii) योग्य: मूलभूत हक्कांप्रमाणे काही हक्क परकीयांना मिळतात; परंतु मूलभूत कर्तव्ये ही केवळ आणि केवळ भारतीय नागरिकांनाच लागू होतात.
२. निष्कर्ष:
• विधाने (ii) आणि (iii) योग्य आहेत, तर विधान (i) अयोग्य आहे.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १, २ आणि ४: चुकीचे पर्याय.
• पर्याय ३: अचूक उत्तर.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मूलभूत कर्तव्यांची शिफारस सरदार स्वर्णसिंग समितीने (१९७६) केली होती. सुरुवातीला १० कर्तव्ये होती; ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे ६ ते १४ वयोगटातील पाल्यांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देण्याचे ११ वे कर्तव्य जोडण्यात आले.

📌 MPSC Exam Tip:

Fundamental Duties (Article 51A) are non-justiciable in nature (cannot be directly enforced by writ courts). Unlike certain Fundamental Rights which extend to foreigners, Fundamental Duties are exclusively binding on Indian citizens.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Constitutional Analysis of Fundamental Duties:

1. Scrutiny of Statements:
• Statement (i) is Incorrect: Fundamental Duties are non-justiciable; the Constitution does not provide for their direct judicial enforcement (unlike Fundamental Rights).
• Statement (ii) is Correct: Incorporated into Part IV-A under Article 51A by the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976.
• Statement (iii) is Correct: Fundamental Duties are strictly citizen-specific; they do not apply to aliens/foreign nationals.
2. Conclusion:
• Statements (ii) and (iii) are correct.

Distractor Analysis:

• Options 1, 2, and 4: Misidentify the legal justiciability of duties.
• Option 3: Exactly correct.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

Fundamental Duties (Article 51A) are non-justiciable in nature (cannot be directly enforced by writ courts). Unlike certain Fundamental Rights which extend to foreigners, Fundamental Duties are exclusively binding on Indian citizens.

📌 MPSC परीक्षा टीप:

मूलभूत कर्तव्यांची शिफारस सरदार स्वर्णसिंग समितीने (१९७६) केली होती. सुरुवातीला १० कर्तव्ये होती; ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे ६ ते १४ वयोगटातील पाल्यांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देण्याचे ११ वे कर्तव्य जोडण्यात आले.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →