मानवी आरोग्य आणि शरीरशास्त्र यांविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) संसर्गग्रस्त पक्षी (उदा. कोंबड्या) आणि पाळीव प्राणी यांच्या थेट संपर्कामार्फत मानवामध्ये 'बर्ड फ्लू'चा (Avian Influenza - H5N1) संसर्ग पसरू शकतो. (ब) बोमन्स संपुट (Bowman's Capsule) आणि नेफ्रॉन हे स्वादुपिंडाच्या (Pancreas) सूक्ष्म रचनात्मक रचनेचे भाग आहेत. (क) सजीवांमध्ये घडणाऱ्या अनेक अनैच्छिक व आणीबाणीच्या प्रतिक्षिप्त क्रियांमध्ये स्वायत्त चेतासंस्थेचा (Autonomic Nervous System) प्रत्यक्ष सहभाग असतो. (ड) मानवी रक्तामध्ये रोगप्रतिकारशक्तीसाठी विविध प्रकारच्या पांढऱ्या पेशी (उदा. ग्रॅन्युलोसाइट्स व अग्रॅन्युलोसाइट्स) कार्यरत असतात. वरीलपैकी कोणती विधाने **सत्य** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding human anatomy and public health:
(a) Bird flu (Avian Influenza - H5N1) can be transmitted to humans through direct contact with infected poultry birds and animals.
(b) Bowman's capsule and nephrons are microscopic anatomical functional units of the pancreas.
(c) The Autonomic Nervous System actively participates in mediating involuntary homeostatic visceral reflex responses.
(d) Human peripheral blood contains diverse white blood cell lineages (granulocytes and agranulocytes) dedicated to immunity.
Which of the above statements are **correct**?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (४) आहे.
🔹 विधानांचे सविस्तर परीक्षण:
•
विधान (अ) सत्य: एव्हियन इन्फ्लुएन्झा (Bird Flu - H5N1) हा विषाणूजन्य रोग असून तो आजारी किंवा मृत पक्षांच्या (कोंबड्या, बदके) लाळ, विष्ठा आणि हवेतील कणांच्या संपर्कातून मानवात पसरतो.
•
विधान (ब) असत्य: बोमन्स संपुट (Bowman's Capsule), ग्लोमेरुलस आणि नेफ्रॉन हे मूत्रपिंडाचे (Kidneys) रचनात्मक व कार्यात्मक घटक आहेत, स्वादुपिंडाचे (Pancreas) नाहीत. (स्वादुपिंडात लँगरहॅन्सची द्विपके - Islets of Langerhans असतात).
•
विधान (क) सत्य: शरीरातील अनैच्छिक अंतर्गत क्रिया आणि अंतर्ग प्रतिक्षिप्त क्रिया (Visceral reflexes) यांचे नियंत्रण स्वायत्त चेतासंस्थेमार्फत (अनुकंपी व परानुकंपी) केले जाते.
•
विधान (ड) सत्य: रक्तातील पांढऱ्या पेशींचे (WBCs) पाच प्रमुख प्रकार असतात: न्युट्रोफिल्स, इओसिनोफिल्स, बेसोफिल्स (कणिकाwants), आणि लिम्फोसाइट्स व मोनोसाइट्स (कणिकारहित).
🔹 निष्कर्ष: विधाने (अ), (क) आणि (ड) सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
स्वाइन फ्लू हा H1N1 विषाणूमुळे होतो, तर बर्ड फ्लू हा H5N1 विषाणूमुळे होतो. दोन्ही इन्फ्लुएन्झा-अ विषाणूचे उपप्रकार आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (4)
🔹 Critical Statement Evaluation:
•
Statement (a) is TRUE: Avian Influenza (Bird Flu, typically strain H5N1 or H7N9) is a zoonotic viral disease transmitted to humans via mucosal contact with infected poultry excretions, secretions, or butchering.
•
Statement (b) is FALSE: Bowman's capsule and nephron tubules are microscopic units forming the renal parenchyma of the Kidney, NOT the pancreas. (The pancreas is histologically composed of acinar exocrine lobules and the endocrine Islets of Langerhans).
•
Statement (c) is TRUE: Visceral and homeostatic reflex arcs (e.g., baroreceptor carotid sinus reflex, pupillary reflexes) are directly executed via the sympathetic and parasympathetic divisions of the Autonomic Nervous System.
•
Statement (d) is TRUE: Leukocytes are systematically partitioned into polymorphonuclear granulocytes (neutrophils, eosinophils, basophils) and mononuclear agranulocytes (lymphocytes and monocytes).
🔹 Conclusion: Statements (a), (c), and (d) are factually valid.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Remember the viral antigens: H1N1 causes Swine Flu, whereas H5N1 causes Avian Bird Flu. 'H' denotes Hemagglutinin and 'N' denotes Neuraminidase surface glycoproteins.